Yolcu Terminal Binası Giriş Kapı Kontrol Noktalarında Kullanılan Güvenlik Sistemleri Ve Biometrik Sistemler

05 12 2012 | Ekleyen: | Konu: Sivil Havacılık Güvenliği, Sivil Havacılık Ve Özel Güvenlik-Tez

Bu yazı Öğr. Gör. Ahmet Kenan SAYIN?ın ?Sivil Havacılık Güvenliğinde Özel Güvenlik Hizmetlerinin Etkinliğinin İncelenmesi; (Esenboğa Havalimanı Örneği)? isimli tez çalışması kaynak alınarak hazırlanmıştır. (aksayin44@gmail.com)

Güvenlik cihazları %100 güvenli değildir. Güvenlik personelinin yardımıyla bu cihazların etkinliği ve güvenirliği artmaktadır. Bu cihazlar sadece yardım amaçlıdır. Tek başlarına güvenlik işlevinde performans sağlayamamaktadırlar.

Günümüzde dünya üzerinde bulunan hava meydanlarında çeşitli gelişmiş tarama cihazları ve biometrik sistemler kullanılmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri?nde yaşanan saldırılar sonucunda, yolcuların üç boyutlu vücut şeklini gösteren tarama cihazları kullanılmaya başlanmıştır. Ancak bu cihazlar insan hakları açısından büyük tepki çekmiştir. ABD?de yolcuların yoğun şikayetleri sonucunda ABD Başkanı Obama, havaalanı güvenlik görevlilerinin arama ve taramalarda daha dikkatli davranmasını istemiştir. Kullanılan sistemler radyasyon tehlikesi içermekte olduğu bu sisteme girmek istemeyen yolcuların elle aramalarının yapılması gerektiği bu durumunda yolcular tarafından kabul edilmediği belirtilmektedir (Özel Güvenlik Dergisi, 2011). Yaşanan bu durumlar gelişmiş cihazların güvenlik kontrollerini hızlandırsa da birçok problemi beraberinde getirdiği söylenebilir. Türkiye?de henüz bu sistem ve cihazlar terminal kapılarında kullanılmamaktadır.

Biometrik Sistemler dünyadaki hava meydanlarında kullanılabilmektedir. Günümüzde mevcut biometrik sistemler;

  • Parmak izi
  • Retina
  • DNA
  • Damar
  • Yüz
  • El Geometrisi
  • Ses
  • Yüz Termogramı
  • İris

Bu sistemlerden el geometrisi ABD?de havaalanlarında kullanılmaktadır. İris tanıma sistemleri de dünyada hava meydanlarında kullanılabilen ve kimlik tespitinde parmak izine göre daha sağlıklı sonuçlar veren bir sistemdir. Biometrik sistemler Türkiye?de hava meydanlarında terminal kapı kontrol noktalarında uygulanmamaktadır. Ancak hızlılık ve kolaylık açısından bazı kapılarda kartlı geçiş yapılabilmektedir.

Kartlı geçişler için hava meydanı çalışanlarına verilen kartlar kullanılmaktadır. Bu kartlar kapı girişlerindeki cihazlara okutularak kapının otomatik olarak açılmasını sağlayan bir çalışma düzenine sahiptir. Kişiye özgü verilen bu kartlar özellikle terminal içindeki geçişlerde kullanılır. Bu kartlar hava meydanı çalışanlarının veya görevlilerinin işleriyle ilgili kapıları açmasını sağlar ve kartın kullanılmasıyla sistem merkezinde kart görünerek kullanım zamanıyla kaydedilir. Kartlar üzerinde; kart sahibinin fotoğrafı, kartın türü, kişinin kurumu, kişinin ismi ve soy ismi ve kartın açabileceği kapıların sayı ile gösterilmesi mevcuttur. Bu kartlar yetkili mülki idare amirliği tarafından verilmektedir. Kartlı geçiş basit ve pratik bir yöntem olsa da kart sahibinin kendisi ile bir başkasını kapılardan geçirebilmesi olanaklıdır. Ayrıca kart sahibinden başka biri bu kartları kolaylıkla kullanabilir. Bu anlamda Terminal Giriş Kontrol Noktalarının her personeli ve yolcuyu arama-tarama işleminden geçirerek kartlı geçişlerin belirtilen güvenlik zaaflarını en aza indirdiği söylenebilir. 

Türkiye?de hava meydanlarında terminal binası giriş kapı kontrol noktasında kullanılan güvenlik cihazlarını sıralayarak, kısaca tanıtmak faydalı olacaktır.

X-Ray Cihazı

X-Ray cihazlarının temelini x-ray ışını oluşturur X ışını bir materyalden geçirildiğinde, materyal ekrana yansıtılarak, fotoğraf karesi ve siluet şeklinde görülebilmektedir.

Cihazda bir x-ray ışın kaynağı, bu kaynağın karşısında ışınları algılayan bir dedektör bulunmakta, eşyalar ışınların yolu üzerine konulmakta ve bu eşyalardan gelen ışınlar dedektörler tarafından algılanarak monitöre bir siluet olarak yansıtılmaktadır.

X-ray cihazlarının, havacılık güvenlik kontrolünde hızlılık ve kolaylık sağlaması bu cihazların önemini arttırmıştır. Ancak birçok çeşidi ve özelliği bulunan x-ray cihazlarının etkinliği x-ray cihaz operatörüne bağlıdır. Çünkü cihaz tehlikeli madde veya cismi gösterse de karar verecek olan monitörü izleyen personeldir.

Havalimanı giriş kontrol noktalarında x-ray cihazı operatörlerini özel güvenlik şirketinin güvenlik personeli yapmaktadır. Ayrıca x-ray cihaz operatörü 20 dakika periyotlarla değişim yapmaktadır. Bu yöntem yönergeye uygun olmakla beraber güvenliği de arttırıcı bir yöntemdir.

Metal Kapı Dedektörü (Kapı Dedektörü)  

Yolcu kontrolünde en yaygın olarak kullanılan cihazlar metal dedektörleridir. Bu dedektörler (kapı ve el tipi metal arama detektörleri) metallere duyarlıdır. Silahların ve bombaların metal kısımlarına karşı sinyal verir. Bu cihazların kullanılma ihtiyacı, insanların ve elbiselerinin, aranmasının uzun zaman alması nedeniyle doğmuştur.

MSHGP?da Kapı Tipi Metal Arama Dedektörü: Güvenlik kontrol noktalarında veya gerekli görülen diğer yerlerde, yolcu ve personelin geçişlerinde güvenlik taramasının yapılabilmesi amacıyla, sadece metale duyarlı olan detektör olarak tanımlanır (MSHGP, 2009: madde 4).

Kapı detektörü, insanların içinden geçebileceği kapı şeklinde olup, yolcuların kapıdan geçerken üzerlerindeki metal nesnelerin varlığını ses ve ışık yoluyla güvenlik görevlisine haber verme özelliğine sahiptir. Bu cihazlarda metallerin ölçüsü veya ağırlığına göre cihazın ayarlanabilme özelliği vardır. Hava meydanlarında bu ayarlar belli seviyelerde tutulmak zorundadır.

Giriş kapı kontrol noktaları ve arındırılmış sahaya giriş noktalarında kapı detektörleri çok büyük kolaylık sağlasa da, metal kapı detektörlerinin önünde oluşan kuyruklar, cihazın yanlış alarm vermesi veya kişi üzerindeki metalin yerini göstermemesi gibi durumlar hem yolcular hem de güvenlik görevlileri için sorun teşkil etmektedir. Kontrollerin uzun zaman alması yolcu memnuniyetsizliklerine sebep olmakta, kontrollerin olması gerekenden daha hızlı yapılması ise güvenlik zafiyetlerine yol açabilmektedir.

Giriş kontrol noktası işletim talimatı beşinci maddesinde (MSHGP, Ek 9, madde 5); ?Metal kapı detektörünü çalıştıran her yolcu el veya el detektörü ile aramaya tabi tutulmalıdır. El detektörü her sinyal verdiğinde yolcu, sinyalin alındığı bölgedeki metal parçaları göstermeli, bu tespit bittikten sonra memur, kaldığı yerden aramaya devam etmelidir?? denmektedir.

Kapı detektörünün verimli çalışması amacıyla sahte bir dedektör alarmına sebep olmamak için bu cihazlardan en az bir metre uzak mesafede durmak, kapı detektörünün yan kısımlarından geçişi önlemek gereklidir.

El Tipi Metal Arama Detektörü (El Detektörü)

MSHGP?da dördüncü madde içindeki tanımlamalardan El Tipi Metal Arama Dedektörü: Güvenlik kontrol noktalarında veya gerekli görülen diğer yerlerde, yolcu ve personelin geçişlerinde güvenlik taramasının bölgesel yapılabilmesi amacıyla sadece metale duyarlı olan detektör olarak tanımlanır (MSHGP, 2009: madde 4).

Yolcu kontrolünde metal kapı detektöründen geçerken sinyal veren yolcular el detektörü ile taranırlar. Amaç metalin yerini tam olarak tespit edebilmektir.

Dedektörün metali algılayan bir yüzeyi vardır ve yolcunun vücuduna yakın bir mesafede tutularak (2,5?7,5 cm arası) tarama yapılır. Vücuda paralel olarak gezdirilen cihaz metal nesneye yakınlaştığında sinyal vererek güvenlik görevlisini uyarır. Güvenlik görevlisi nesnenin ne olduğunu sorabilir veya görmek isteyebilir.

El dedektörlerinin de duyarlılıkları ve arızasının olup olmadığı kontrol edilerek saptanabilir. Pilli olarak çalışan el detektörleri güvenlik için önemli bir cihazdır. Ancak bu cihazın verimliliği de etkin kullanılması da kullanıcı olan güvenlik görevlisine bağlıdır.

Atatürk Havalimanında görevli ve güvenlik sistem ve cihazları konusunda eğitim veren Polis Memuru Cem ALİÇE ?Güvenlik sistem ve cihazlarının ne kadar gelişirse gelişsin bir güvenlik görevlisinin yaptığı arama ve tarama işinin güvenlik için daha önemli ve gerekli olduğunu belirtmiştir.? (Atatürk Havalimanı Emniyet Müdürlüğü, Güvenlik Sistem ve Cihazları Kursu, 2011). Örneğin bir tarama sırasında bir özel güvenlik görevlisi insan vücudunun aramada en önemli bölümleri olan; ayak bilekleri, kasık bölgesi, bel bölgesi, sırt kısmı, koltuk altları, boyun kısmı ve saç bölgesini tam olarak göz ile incelemeli ve vücudun bu bölgelerini mümkün olduğunca el detektörü ile taramaya çalışmalıdır.

Patlayıcı Detektörü

Patlayıcı dedektörleri uçak kaçırma, terminale patlayıcı bırakma, patlayıcı parçalarını birleştirerek bomba yapma, uçak havadayken parçaları birleştirip patlatma veya uçak indikten sonra patlayıcıyı patlatma gibi olaylar için yolcu kontrollerinde tespit için kullanılan cihazlardır.

Bu dedektörler patlayıcı ve uyuşturucu maddeleri köpekler kadar iyi bir şekilde seçemeyebilirler ancak cihaz düzgün çalıştırıldığı müddet içerisinde daha çok bagaj ve yolcuya tarama yapabilmektedir.

Patlayıcıların belirlenmesi amacıyla havaalanlarında aşağıdaki sistemler kullanılmaktadır:

  • Metal detektörler.
  • Biyolojik yöntemler (Köpekler).
  • Buhar dedektörleri.
  • İz dedektörleri.

İz detektörleri günümüzde patlayıcı ve uyuşturucu maddelerin tespit edilmesi amacıyla kullanılmaktadır.  

İz detektörleri havada görünmeyen tanecikleri emerek analiz yapmaktadır. Hatta yolcunun eline dedektör aparatı sürülerek, kişinin varsa elinde kalmış olabilecek patlayıcı, uyuşturucu gibi maddeleri tespit edebilmektedir.

Biyolojik yöntemlerden olan köpekler terminal giriş kontrol noktalarında kullanılmamakla birlikte, gerektiği durumlarda kullanılabilmektedir.

Bir köpek hem hareketli hem de koku alma yönünden insan burnundan 100 kat, işitme duyusu ise 7 oktav daha fazladır. Köpeklerin terminal içerisinde açık havaya göre patlayıcı bulma başarısı daha fazladır. Ancak köpeğin dikkati 20?25 dakika sonra kaybolur.

Buhar detektörlerinin çalışma esası da patlayıcı içerisinde buhar çıkaran maddelerin tespitine dayanır. Ancak günümüzde havalimanlarında kullanılmamaktadır.

Kapalı Devre Televizyon Sistemleri (CCTV)

Giriş ve çıkış kontrollerinde en etkili sistemlerden olduğu söylenebilir. Bu sistemde havaalanına yerleştirilen tüm kameralar bir merkezden izlenebilmekte ve kayıt yapabilmektedir.

Bu sistemler Polis tarafından izlenmekte ve kaydedilmektedir. Bu sistem sayesinde gerek yolcular gerekse tüm çalışanlar özellikle de özel güvenlik görevlileri izlenebilmektedir. Ancak sistem yolcuların izlenmesi amacını taşır. Bu izleme ve kayıt altına alma işlemi güvenliği arttırıcı bir etken olmasına rağmen, görevli güvenlik personelinin her zaman kamera ile izlenmesi personeller üzerinde strese yol açtığı söylenebilir.

Bu sisteme korunan yere göre sabit-hareketli, siyah-beyaz, renkli, gece görüntü verebilen çok çeşitli kamera türleri eklenebilmektedir.

 

   

3 Yorum to “Yolcu Terminal Binası Giriş Kapı Kontrol Noktalarında Kullanılan Güvenlik Sistemleri Ve Biometrik Sistemler”

  1. NURULLAH ÖZGER says:

    GERÇEKTEN YAYINLANAN BİLGİLER ÖZEL GÜVENLİK HAKKINDAKİ SORULARA CEVAP VERIYOR.TAM ANLAMIYLA GUZEL BİR CALISMA OLMUŞ TESEKKÜRLER.

  2. arzu sarıçiçek says:

    güzel bi çalışma hocam tşkler…

  3. süha yüret says:

    hava alanlarında ögg lere el dedektörü ile tarama yaptırırken neden kişilere el teması yapmalarına göz yumuyor oradaki görevli amirler ve polis arkadaşlar

Yorum Yapın