Yangın Sınıfları ve Yanma Çeşitleri

01 12 2011 | Ekleyen: | Konu: En Çok Okunanlar, Güvenlik Uzmanlık Alanları, Yangın Güvenliği

Yangın sınıfları, Avrupa Normlarında EN 2’de aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır: Dolayısıyla ; Avrupa birliği standartlarını kabul edip kullanan ülkemizde de Yangın Sınıfları; TS EN 2 ve TS EN 2/A1 Türk Standartlarına göre aşağıdaki şekilde tarif edilmiştir;

TS EN 2 ve TS EN 2/A1′e göre YANGIN SINIFLARININ TARİFİ

Sınıf A: Yanmanın, normal olarak parlak korların oluşumuyla yürüdüğü, genellikle organik esaslı katı madde yangınları,

Sınıf B: Sıvılar veya sıvılaşabilir katılar ile ilgili yangınlar,

Sınıf C: Gaz yangınları,

Sınıf D: Metal yangınları,

Sınıf F: Pişirme gereçlerindeki pişirme ortamı (bitkisel veya hayvansal sıvı ve katı yağlar) yangınları.

Yangınlar, literatürde Yanacak Madde cinslerine göre adlandırılır.

 

A SINIFI “ Yangınlar: Organik kökenli ( Katı ) madde yangınları. Bu malzemeler genellikle karbon bileşikleri olan organik yapıda malzemelerdir ve yanmaları sonucunda karlaşma ve kül meydana gelir.

— Ahşap, Kömür, Kâğıt, Ot, Selüloz

— Kauçuk, Tekstil Ürünleri, Plastik v.s. A SINIFI Yangınlar, soğutucu etki yaratan maddeler ile müdahale edilmek sureti ile soğutularak söndürülür.

 

B SINIFI “ Yangınlar: Sıvı yanıcı madde ( Akaryakıt ) yangınları.

Su ile karışanlar ile karışmayanlar olmak üzere iki sınıfa ayrılır.

— Benzin, Benzol, Mazot, Fuel-Oil, Madeni Yağlar,  

- Vernik, Boya, Tiner, Alkol, Parafin, Aseton, Asfalt, Tutkal v.s.  

B Sınıfı Yangınlar, yanan madde ile oksijen teması kesilerek ( Boğmak ) sureti ile söndürülür.

 

C SINIFI “ Yangınlar: Gaz halindeki yanıcı madde yangınları. Yanıcı gaz ve basınç altında sıvılaştırılmış gaz haldeki maddelerin yangınlarıdır.

— Doğal ve Üretilmiş Gazlar, Metan, Hidrojen, Asetilen

— LPG, Propan Doğal Gaz

C Sınıfı Yangınlar, genel kural olarak, gaz yangınlarında, yangın kaynağı kesilerek ve soğutma işlemi yapılarak söndürülür.

 

D SINIFI “ Yangınlar: Hafif Metal Yangınları

— Titanyum, Magnezyum, Alüminyum,

— Uranyum, Fosfor, Sodyum

D Sınıf Yangınlar, özel amaçla üretilmiş D sınıfı Kuru Toz ile söndürülür.

 

 

F SINIFI “ Yangınlar: Yağ Tavası Yangınları

F Sınıfı yangınlar Bitkisel ve hayvansal pişirme yağlarının yangınlarını kapsar.Sulu Kimyasal söndürücüler tada toz söndürücüler ile söndürülür.

” ASLA SU İLE SÖNDÜRMEYİNİZ. AKSİ HALDE PARLAMA VE PATLAMA OLUR.”

 

 

Çünkü ; Bir birim su :

100 ºC de 1700 kat genleşir.

126 ºC de 1827 kat genleşir

226 ºC de 2298 kat genleşir.

326 ºC de 2760 kat genleşir.

426 ºC de 3230 kat genleşir.

526 ºC de 3690 kat genleşir.

Bu da yangının müthiş şekilde parlamasına ve patlamasına neden olur. R6

KIZGIN YAĞ SU İLE BULUŞTUĞUNDA BERABERCE GENLEŞEREK YANGININ ANİDEN YÜZLERCE KEZ BÜYÜMESİNE NEDEN OLUR.

 

Yanma Çeşitleri

 

Yavaş Yanma

 

Yavaş yanma, yanıcı maddenin yetersiz oksijen nedeniyle, yeteri miktarda ısı, buhar veya gaz üretemediği durumlarda meydana gelir. Örneğin; demir (F), Bakır (Cu) gibi metallerin havadaki oksijen ve hava ısısı ile oksitlenmesinde, yanıcı maddeler olan demir ve bakır, buhar veya gaz çıkaramamakta, dolayısıyla yavaş yanma olayı meydana gelmekte, ortaya demir oksit (Feo) ve Bakıroksit(Cuo) çıkmaktadır.  Canlıların hücre solunumu olayı da bir nevi yavaş yanma olayıdır.

 

Hızlı Yanma

 

Yanmanın bütün belirtileri ile oluştuğu bir olaydır. Yanmanın belirtileri Alev, Isı, Işık ve korlaşmadır. Bazı maddeler, katı halden önce sıvı hale daha sonrada buhar veya gaz haline geçerek yanarlar. (Örneğin: Parafin, mum gibi) Bazıları ise, doğrudan yanabilir ve buhar çıkarırlar. (Örneğin: Naftalin) Yine bazı maddeler doğrudan doğruya yanabilen gazlar çıkarırlar (Örneğin: Odun, kömür)  

Parlama ve Patlama

 

Parlama kolayca ateş alan maddelerde görülen bir olaydır. (Örneğin Benzin gibi) Patlama ise; tamamen çok aniden meydana gelen bir yanma olayıdır. Burada dikkati çeken husus, maddenin tamamının bir anda yanmasıdır.  Bunda maddenin cinsi,  birleşimi, şekli, büyüklüğü ile küçüklüğü ve nihai oksijen oranının rolü büyüktür. Patlamada; bir anda parlayarak yanan madde çeşitli gazlar haline gelmekte ve son derece büyük bir hacim genişlemesine uğrayarak etrafını zorlamakta ve patlamalar olmaktadır.

 

Kendi Kendine Yanma

 

Yavaş yanmanın zamanla hızlı yanmaya dönüşmesidir. Özellikle bitkisel kökenli yağlı maddeler normal hava ısısı ve oksijeni içinde kolaylıkla oksitlenmekte bu oksitlenme sırasında ise gittikçe artan bir ısı çıkmaktadır. Zamanla doğru orantılı olarak artan bu ısı, bir süre sonra alevlenmeye yetecek dereceyi bularak maddenin kendiliğinden tutuşmasına neden olmaktadır. Örneğin: Bezir yağına bulaştırılmış bir bez parçası yukarıda açıklandığı şekilde bir süre sonra alev alarak yanmaya başlayabilmektedir.

 

 

 

AHMET SERTKAN

YANGIN UZMANI

Tags:

3 Yorum to “Yangın Sınıfları ve Yanma Çeşitleri”

  1. mehmet says:

    çok gusel anlatılmış burda tşk

  2. mustafa BOZ says:

    Ahmet BEY
    Güzel yazılarınız ile bilgilenmiş ve bilinçlenmiş oluyoruz.
    Katkılarınız ve emeğiniz için çok teşekkür ederim.
    Saygılarımla
    Mustafa BOZ

  3. SEZER ASLAN says:

    Ahmet bey merhaba

    Öncelikle meslektaşım olarak sizi güzel yazılarınızdan ve kişileri doğru bilgilerinizle yönlendirdiğiniz için teşekkür ediyorum. Malum yangıneğitimi konusu ülkemizde yeni yeni önem kazanmaya başlamıştır.Bunu da sizler ve bizler gibi bu işe gönül vermişler olarak el el yapacağız.. Yangın sınıfları hala eğitimlerde yanlış verilmekte. özellikle Güvenlik kursları veren kuruluşlar ve çok üzücü ama çeşitli şehirlerin İtfaiye web sayfalarında, sivil savunma uzmanlarının yazı ve makalelerinde bu yanlışlık hala devam ediyor.Yangın sınıfları bahsettiğiniz gibi TS EN 2 ve TS EN 2/A1 ‘da A-B-C-D ve F olarak verilmektedir.Gerçeği de budur.Hatta ne yazıkki ”E” sınıfı Elektrik yangınlarının olduğu bilgisi halen verilmeye devam edilmektedir. Ancak Avrupa uyum yasalarının kabul edilmesi ve uygulamaya koyulması halinde Ülkemizde de Avrupa Ülkelerinde ve ABD de uygulanmakta olan ”K” sınıfı (Endüstriyel yağlar) yangınları da envanterimize dahil edilecektir.Konunun bilgi olarak köşenizde ufak bir açıklama olarak kalması bakımından yazmakta fayda gördüm. Saygılarımla. Yangınsız günler diliyorum.

Yorum Yapın