Sivil Havacılık Güvenliği ile ilgili Kurumlar

05 06 2012 | Ekleyen: | Konu: Sivil Havacılık Güvenliği, Sivil Havacılık Ve Özel Güvenlik-Tez

 Bu yazı Öğr. Gör. Ahmet Kenan SAYIN?ın ?Sivil Havacılık Güvenliğinde Özel Güvenlik Hizmetlerinin Etkinliğinin İncelenmesi; (Esenboğa Havalimanı Örneği)? isimli tez çalışması kaynak alınarak hazırlanmıştır. (aksayin44@gmail.com)

 

Uluslararası Kuruluşlar

Sivil havacılık alanında dünyada bulunan uluslararası kuruluşlar;

–    Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO),

–    Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği,

–    Avrupa Sivil Havacılık Konferansı (ECAC),

–    Avrupa Hava Seyrüseferi Emniyeti Teşkilatı (EUROCONTROL),

–    Avrupa Havacılık Otoriteleri Birliği,

–    Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı,

–    Federal Havacılık İdaresidir.

Türkiye?nin üyesi olduğu Uluslararası Kuruluşlar;

–    (ICAO) Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı,

–    (ECAC) Avrupa Sivil Havacılık Konferansı,

–    (EUROCONTROL) Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı,

–    (JAA) Eğitim Organizasyonu,

–    Havacılık Çalışma Grubu Başkanlığıdır.

Bu kuruluşlardan konularımızla ilgili olarak, MSHGP?da sıkça geçen Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO) ve Avrupa Sivil Havacılık Konferansı (ECAC) üzerinde durmamız gereklidir.

Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO)

İkinci Dünya Savaşı sonrasında hava taşımacılığında meydana gelen politik ve teknik sorunların çözümüne esas genel düzenlemenin yapılması amacıyla, Kasım 1944’de Chicago’da yapılan çalışmalar sonucunda; 52 ülke temsilcisi tarafından hazırlanan “Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşması” 7 Aralık 1944’te Washington D.C.’de ülkelerin imzasına açılmıştır. Chicago Anlaşmasının 43. maddesi ile yukarıda “Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı ICAO’ nun kurulması öngörülmüş; daimi yapı oluşturulana kadar, PICAO (Permanent ICAO) adıyla çalışma şekli benimsenmiştir. PICAO’nun yirmi ay faaliyeti sonrasında, ICAO 4 Nisan 1947’de resmi olarak faaliyete geçmiş ve Kanada Hükümeti’nin daveti üzerine kuruluş merkezi için Montreal seçilmiştir. Türkiye 5 Haziran 1945 tarih ve 4749 sayılı Kanun ile anılan anlaşmaya taraf olmuştur. Bugün itibariyle ICAO’ya üye olan ülke sayısı 188’e ulaşmıştır

Chicago Konvansiyonu’nun 44. maddesinde belirtilen ICAO’nun amaçları ve çalışma prensipleri aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

–     Bütün dünyada uluslararası sivil havacılığın emniyetli ve düzenli gelişmesini sağlamak,

–     Barışsever amaçlar için hava araçları gelişimi ve işletilmesini desteklemek,

–     Uluslararası Sivil Havacılık için havayolları, havaalanları ve seyrüsefer kolaylıklarının gelişmesini sağlamak,

–     Dünya halkının emniyetli, düzenli, yeterli ve ekonomik ve süratli hava ulaşımına olan ihtiyacını karşılamak,

–     Makul olmayan rekabetin ekonomik bakımdan sebep vereceği israfı önlemek,

–     Taraf ülke haklarının tam olarak korunması ve ülkelerin her birine uluslararası havayolu işletmeciliği konusunda uygun imkan sağlamak,

–     Taraf ülkeler arasında hiçbir fark gözetmemek,

–     Uluslararası hava seyrüseferinde uçuş emniyetini garanti altına almak,

–     Genel olarak, Uluslararası Sivil Havacılığa ait tüm konuların gelişimini sağlamaktır.

Teşkilatın kuruluş amacı uluslararası hava taşımacılığının güvenli bir şekilde gelişmesini ve her devletin uluslararası havayollarından barışçı amaçlarla yararlanabilmesini sağlayan düzenleyici kuralları belirlemektir.

Sivil havacılığın güvenliği açısından çok önemli olan bu standartlar özetle şöyle sıralanabilir:

1) ?Sözleşmeye taraf devletlerin her biri, uluslararası sivil havacılığın güvenliğini, düzenini ve verimini uluslararası standartlar ve kurallar çerçevesinde sağlamak üzere alınacak tertip ve tedbirlerin ana esaslarını belirlemek üzere bir ?Ulusal Sivil Havacılık Güvenlik Programı? hazırlayacaktır.

2) Sözleşmeye taraf devletlerin her biri, kendi yönetimi içinde Ulusal Sivil Havacılık Güvenlik Programının geliştirilmesinden ve devam ettirilmesinden sorumlu uygun bir yetkili makam tayin edecektir.

3) Sözleşmeye taraf devletlerden her biri, tayin edilen yetkili makamı ICAO? ya bildirecektir.

4) Sözleşmeye taraf olan devletlerden her biri, uluslararası durumu göz önüne alarak kendi bölgesi içerisinde tehdit seviyesini sürekli değerlendirme altında tutacak ve ulusal sivil havacılık güvenlik programının ilgili unsurlarını buna göre ayarlayacaktır.

5) Sözleşmeye taraf devletlerin her biri, uluslararası sivil havacılığa hizmet veren her havaalanında, güvenlik önlemlerinin uygulanmasının koordinasyonundan sorumlu olacak bir yetkili makam tayin edecektir.

6) Sözleşmeye taraf devletlerin her biri, uluslararası sivil havacılık güvenlik tedbirlerini ve usullerini geliştirmesi ve koordinasyonu konusunda tavsiyede bulunacak havaalanı güvenlik komitelerinin kurulmasına ilişkin düzenlemelerde bulunacaktır.

7)  Sözleşmeye taraf devletlerin her biri, sivil havacılıkta kullanılan havaalanlarının ve tesislerinin korunması için olasılık planlarının geliştirilmesi ve kaynakların bulunmasını sağlayacaktır.

8)  Sözleşmeye taraf devletlerin her biri, kendi Ulusal Sivil Havacılık Güvenlik Programının etkinliğini sağlayacak eğitim programlarının hazırlanıp uygulanmasını yetkili makamdan talep edecektir.

9) Sözleşmeye taraf devletlerin her biri, bir yasa dışı müdahale eyleminde kullanılabilecek, taşıma ya da bulundurma izni olmayan silahların, patlayıcıların ya da diğer tehlikeli cihazların, herhangi bir yolla uluslararası sivil havacılıkta kullanılan bir uçağa sokulmasını önleyecek tedbirleri alacaktır.?

Avrupa Sivil Havacılık Konferansı (ECAC)

Avrupa Sivil Havacılık Konferansı (ECAC), 1955 yılında kurulmuş ve 3 üye ülkeden oluşmaktadır. ECAC tarafından belirlenen standartlar ve sürdürülen faaliyetler ICAO standartlarına uygun olarak yürütülmektedir. Örgütün amaçları kısaca şöyle özetlenebilir:

–   Hava taşımacılığında uçuş kuralları ve emniyetin geliştirilmesi,

–   Uçak kazalarının önlenmesi ve kazalarda insan hayatının korunması imkânlarının geliştirilmesi,

–   Hava taşımacılığına yönelik kanun dışı eylemlerin önlenmesi,

–   Çevrenin korunmasına ilişkin düzenlemeler (uçak gürültüsü ve motor gazları, doğal hayatın korunması),

–   Avrupa hava sahasındaki trafik artışına karşı düzenlemeler,

–   Uçuş güvenliği konusunda ortak çalışmaların düzenlenmesi.

Kurulduğu günden bu yana ECAC, sivil havacılık güvenliği ve yolcuların, havaalanlarının ve uçakların korunması gereken önlemler konusunda çalışmalar yapmaktadır. 1960?lı yılların sonlarına doğru uçak kaçırma olaylarının artması, ECAC?ın güvenlik konusunda hiç zaman kaybetmeden ICAO?nun yapmış olduğu çalışmaları destekleyecek önlemleri almasına ve ECAC üyesi ülkelerin güvenlik konularında yakın işbirliğine gitmelerine yol açmıştır.

Ayrıca ECAC, güvenlik sorunları ile ilgili bir çalışma grubu oluşturarak üye ülkelerin prosedürlerini uygulamalarını izlemekte ve gerekli diğer ek tedbirleri önermektedir. Bu grubun güvenlik tedbirleri konusundaki çalışmaları Doc. No:30 diye isimlendirilen Tavsiyeler ve Çözümler kitapçığında yer almaktadır.

Ulusal Kuruluşlar

Sivil havacılıkla ilgili uluslar arası kuruluşlar yanında ulusal kuruluşlarda vardır. Bunlar içerisinde konumuzla ilgili olarak üstünde durmamız gereken iki kuruluş vardır. Bunlar; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü?dür.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü 

Milli Savunma Bakanlığı’na bağlı olarak kurulan “Havayolları Devlet İşletme İdaresi” Türkiye’de sivil hava yolları kurmak ve taşıma yapmak üzere görevlendirilmiştir. Dünya Sivil Havacılığının hızlı bir gelişme göstermesi, teknolojide yaşanan büyük ilerleme karşısında, Türkiye?nin ulusal çıkarlarının korunması ile uluslararası ilişkilerinin düzenli bir şekilde yürütülmesi ve denetlenmesi için 1954 yılında Ulaştırma Bakanlığı bünyesinde kurulan “Sivil Havacılık Dairesi Başkanlığı”, 1987 yılında “Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü” olarak yeniden teşkilatlandırılmıştır. 18 Kasım 2005 tarihine kadar Ulaştırma Bakanlığının Ana Hizmet Birimi olan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, bu tarihte yürürlüğe giren 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun günümüzde ki yönetim yapısına ulaşmıştır.

Bu çerçevede SHGM?nin görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda genel hatları ile özetlenebilir (SHGM, 2011b):

–  Hava seyrüsefer güvenliği bakımından hava meydanlarının teknik niteliklerini ve işletme esaslarını tayin etmek ve uygulamaları denetlemek,

–  Sivil havacılık faaliyetlerinin teknik, ekonomik ve sosyal gelişmeleri kamu yararına ve milli güvenlik amaçlarına uygun olarak kurulmasını ve geliştirilmesini sağlayacak esasları tespit etmek ve uygulanmasını takip etmek ve denetlemek,

–  Türkiye hava sahasında faaliyette bulunan sivil uçakların uçuşa elverişlilik şartlarını belirlemek ve belgelerini tanzim ederek sicillerini tutmak, mürettebat ehliyetlerini mevzuata göre denetlemek,

–  Türk sivil havacılık sahasında görev alan ve ihtisası dolayısı ile gerekli görülen personelin ehliyet şartlarını tayin etmek ve lisanslarını tanzim edip sicillerini tutmak,

–  Yurt içinde ve dışında hava ulaştırma faaliyetlerinde bulunmak isteyen Türk ve yurt içinde ulaştırma faaliyetlerinde bulunmak isteyen yabancı gerçek veya tüzelkişilere verilecek izinlerin esaslarını hazırlamak, faaliyetlerini denetlemek,

–  İlgili kuruluşların görüşlerini alarak, Türkiye hava sahasında sivil uçakların seyrüseferini, trafik haberleşme hizmetlerini kamu güvenliği bakımından düzenlemek, denetlemek, gerekli tedbirleri almak ve aldırtmak,

–  Uluslararası sivil havacılık sahasındaki gelişmeleri takip ederek Türkiye için sivil havacılık faaliyetleri alanında bu gelişmelerin uygulanması amacıyla tedbirler almak, sivil havacılıkla ilgili planların hazırlanmasını sağlamak ve uygulaması ile ilgili faaliyetlerde diğer milletlerarası kuruluşlarla işbirliği yapmak,

–  Sivil havacılık eğitim müesseselerinin kuruluş ve çalışma esaslarını belirlemek ve denetlemek,

–  Sivil havacılık faaliyetleri ile ilgili konulmuş mevzuat ve kurallara aykırı hareket eden gerçek ve tüzelkişiler hakkında kanuni yollara başvurmak,

–  Hava ulaştırması konusunda uluslararası ikili ve çok taraflı antlaşmaların uygulanmasını takip etmek, bunlarla ilgili çalışmalara katılmaktır.

Sivil havacılık faaliyetlerinde güvenlik standartlarının en üst düzeyde uygulanması amacıyla Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yeni bir düzenleme hayata geçirilmiştir. SHGM, 2010 Aralık ayı sonunda yayımladığı ?Havacılık İşletmeleri Güvenlik Yönetimi ve Organizasyonu Talimatı? çerçevesinde havacılık sektöründeki tüm kuruluşlardan güvenlik yapılanmasına gitmelerini istemiştir. Yeni düzenlemeye göre, havayolu işletmeleri, havaalanı ve terminal işleticileri, hava taksi işletmeleri, yer hizmetleri ile ikram kuruluşları, yetkili hava kargo acenteleri ve genel havacılık işletmeleri de dâhil olmak üzere sivil havacılık alanında faaliyet gösteren tüm işletmeler kendi bünyelerinde güvenlik birimleri oluşturacaktır.

Günümüzde Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, sivil havacılık güvenliğine büyük önem vermekle birlikte bünyesinde ?Havacılık Güvenliği Daire Başkanlığı? adıyla bir daire başkanlığı da oluşturmuştur. Bu dairenin görevleri:

–  Sivil havacılık güvenliğini tehdit eden yasa dışı müdahaleler ile diğer tehlikelerin önlenmesi için gerekli tedbirleri almak,

–  Uluslararası güvenlik standartlarının sivil havacılık sektöründe uygulanması için gerekli tedbirleri almak, takip etmek ve denetlemek,

–  Uluslararası standartlara uygun nitelikte “Temel Havacılık Güvenliği” eğitimlerinin periyodik olarak verilmesini sağlamak, uygulanmasını takip etmek,

–  Kuraldışı ve kabul edilmeyen yolcuların taşınması ile ilgili düzenlemeler yapmak ve denetlemek,

–  Tehlikeli maddelerin hava yolu ile taşınması ile ilgili düzenlemeler  yapmak ve denetlemek,

–  Hava alanı giriş kartlarının esaslarını belirlemek, basımını yapmak veya     yaptırmak,

–  Hava kargo acentelerinin güvenlik kurallarına uymaları konusunda gerekli düzenlemeleri ve denetimleri yapmak.

–  Havacılık Güvenlik Planlarının uluslararası standartlarda tutmak amacıyla güvenlik denetimi yapmak,

–  Uluslararası kuruluşlarla güvenlik denetimleri hususunda koordinasyon sağlamaktır.

Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ)

Türk Sivil Havacılık sektörünün altyapısını oluşturan tesis ve donanımıyla, 1984 yılından itibaren faaliyetlerini Kamu İktisadi Teşebbüsü olarak sürdüren Kuruluşun Ana Statüsü ile belirlenen amaç ve faaliyet konuları, Devlet Hava Meydanları internet sitesinde; Sivil havacılık faaliyetlerinin gereği olan hava taşımacılığı, havaalanlarının işletilmesi, meydan yer hizmetlerinin yapılması, hava trafik kontrol hizmetlerinin yerine getirilmesi, seyrüsefer sistem ve kolaylıklarının kurulması ve işletilmesi, bu faaliyetler ile ilgili diğer tesis ve sistemlerin kurulması, işletilmesi ve modern havacılık düzeyine çıkarılmasının sağlanması, olduğu belirtilmiştir.

Ulaştırma Bakanlığına bağlı olarak görev yapan DHMİ Genel Müdürlüğü?nün hava meydanında bir ünitesi mevcuttur. Meydanların büyüklüklerine göre başmüdürlük veya müdürlük olarak teşkilatlanmıştır. Genel olarak hava meydanının uluslararası kurallara göre işletilmesinden, bakım ve onarım işlerinden sorumlu kuruluştur.

Devlet Hava Meydanı İşletmeleri kendi kurumuna bağlı bir Özel Güvenlik Müdürlüğüne sahiptir. DHMİ?ne bağlı olan özel güvenlik görevlileri terminal kapı kontrol noktalarının güvenliğinde görev almamakta hava meydanının ve DHMİ?ne bağlı diğer bina ve tesislerin güvenliğini sağlamaktadır.

   

Yorum Yapın