Seçim Güvenliği

02 10 2015 | Ekleyen: | Konu: 0_işlem bekleyenler

Halk iradesinin oy sandıkları üzerinden yansıyarak hükumet etme erkinin elde edilmesi yolunda seçim güvenliğinin gereklerinin yerine getirilmesi sanıldığından çok daha önemli ve çetrefilli bir konudur.

Seçimler günümüze gelene kadar; ?Kapalı Oylama-Kapalı Tasnif?, ?Açık Oylama-Kapalı Tasnif? gibi aşamalardan geçerek ?Kapalı Oylama-Açık Tasnif? aşamasına gelmiştir. Yine içi görünmeyen tahta vb. malzemeden yapılmış sandıklardan içi görünen sert plastik, plexiglas malzemeden yapılma oy sandıklarına geçilmiştir. Parmağın mürekkeplenmesi de hafızalarımızı yokladığımızda gerçekleştirilen uygulamalardandı. Halen Ortadoğu ülkelerinde yapılan seçimlerde oy kullanma işlemi sonrasında parmağın mürekkeplenmesini görebilmekteyiz.

Ülkemizde seçime doğru gidilirken oy verme ortamlarının kamera ile gözetlenmesi, sandıkların birleştirilmesi, sandıkların güvenli alanlara alınması, birleştirilmesi, gerekirse helikopter ile taşınması hususları konuşulmaktadır. Kameraların kullanılması fikrine birçok parti tarafından sıcak yaklaşılmıştır. Bu konuda varolan endişeler ve soru işaretleri; teknik altyapının da hazırlanması, 195 bin sandığın tamamının eksiksiz izlenmesi, eş zamanlı izleme yapılması zorluğunun nasıl aşılacağı, kameraların tespit ettiği hususların delil sayılabilmesi için yasal mevzuatın yokluğu ve yasal zeminin hazırlanması şeklindedir. Sandık birleştirme vb. uygulamalar ise ulusal güvenliğin sağlanamadığını çağrıştırabileceğinden bahisle eleştirilmektedir.

Türkiye ve yurt dışındaki kullanılabilecek oyların toplamı yaklaşık: 56 milyondur. Yüksek Seçim Kurulu (YSK) 74 milyon oy pusulası basılacağını beyan etmektedir. Bu 17 milyon oy pusulasının fazladan basılması demektir. Bu rakamın yüzde 10?unun dahi usulsüz kullanımı seçim sonuçları kökten etkileyebilecektir.

Seçim güvenliğini iki ayrı kısma ayırabiliriz:

1)Güvenlik Halleri Gerektirecek Haller (Halkın sandık başına gidebilmesinin sağlanması, sandıklardan çıkan oyların yerine ulaştırılması, seçim tutanaklarının ve oy pusulalarının ilçe seçim kurullarına intikal ettirilmesi, dolu oy sandıklarının sayımının sağlıklı yapılması, sandıkta ve çevresinde baskı, şiddet, korkutma, tesir etme gibi hususlarının oluşmaması vb.),

2)Usulsüzlük Halleri (Manipülasyon, tutanaklarda hile vb.)

Günümüze Değin İddialar

Ülkemizde yapılan seçimlerde günümüze değin ortaya atılan birtakım güvenlik ve usulsüzlük halleri var olagelmiştir:

1)Birleştirme tutanaklarında manipülasyon yapıldığı,

2)Fazla oy pusulası bastırılarak ?Evet? mühürlü oy pusulasının partiliye verilerek kabine bu oy pusulası üzerinde olduğu halde girilmesi ve verilen bu oy pusulasının zarfa konularak kabinden çıkışta oy sandığına daha önceden ?Evet? mührü basılmış söz konusu oy pusulasının zarflanarak atılması, karşılığında sandık kurulunca verilen oy pusulasının cebine konularak boş haliyle partiliye  getirilmesi ve bunun karşılığında seçmene para verilmesi,

3-Haber ajanslarının yanlı yayın yaparak ve alternatif ajanslara yönelik siber saldırı düzenleyerek sonuçlar hakkında algı oluşturulması, böylelikle ikinci, üçüncü, dördüncü sıradaki partiler olarak gösterilerek müşahitlerin erkenden sandıktan ayrılmasının sağlanarak fırsat ortamları oluşturulması,

4-İl, ilçe ve yüksek seçim kurullarında siyasi nüfuzun kullanarak esaslı şekilde neticeye tesir edilmesi,

5-Oy sandıklarının çalınması, kaçırılması, oy pusulalarının yakılması,

6-Mükerrer (Birden fazla) oy kullandırımları, adreste ve isimde sahtecilik yoluyla olmayan şahıslar üzerinden oy kullandırılması,

7-Sahte kimliklerle veya kimliksiz oy kullandırılması.

Sağlıklı bir seçimin gerçekleştirilebilmesi için herkese görevler düşmektedir:

1)Partilerin Yapabilecekleri

Müşahitler (Gözlemci) bulundurmak, müşahitleri eğitmek, mobil ekipler vasıtasıyla müşahitlerini denetlemek, müşahitlerin zinde, uyanık, işlevsel kalmalarını sağlamak, hastalık vb. nedenlerden dolayı eksilecek müşahitlerin yerine geçmeye hazır yedek müşahitler bulundurmak, müşahitlerin günlük kumanyalarını aksatmamak, saha-merkez arasındaki bilgi akışını sağlatmak, her türlü senaryoya karşı müşahitlerde aydınlatma, görüntüleme cihazını hazır bulundurmak (Bir el feneri veya aydınlatmalı-kameralı telefon bu gereksinimleri rahatlıkla karşılayacaktır.

Telefon bataryaları bir gün önceden şarj edilmeli, yedek batarya bulundurulmalı, şarj cihazları olmalıdır. Suç veya kabahatin oluşmasında; karanlık, sahipsizlik, başıboşluk vb. faktörlerin önemli rol oynadığı, bu fırsat ortamının aydınlatılarak, sahiplenilerek, kontrolle aşılabileceği unutulmamalıdır.), mobil müdahale ekipleri bulundurulmalı, gerektiği hallerde milletvekilli adayları ve partilerin kuvvetli isimleri problemli sandıklara yönlendirilmelidir.

Müşahitler etkin görev yapabilmek için bir gün önceden uykularını almış olmalıdırlar. Müşahitler ıslak imzalı tutanakları almalıdırlar. Müşahitler imkanlar ölçüsünde oyların götürüldüğü aracı takip etmelidirler. Oyların teslimi esnasında oyların üzerine oturulabilir de, oyların yanından ayrılmamalıdır. Müşahitler ilçe seçim kurullarına girebilmeli, sandığının teslim edildiğini görebilmelidir. Bunun aksini düzenleyen bir yasal hüküm bulunmadığı ifade edilmektedir. Oy pusulaları ve tutanakları ilçe seçim binalarına intikal edene değin oyların yanından ayrılınmamalıdır.

Yurtdışında gümrük kapılarında sandıkların güvenliğinin sağlanması noktasında da partiler önlemlerini almalıdırlar. Konsoloslar, fahri konsoloslar, din görevlilerinin oy sandıklarında görevlendirilmesi de düşünülmelidir.

YSK?dan yapılan açıklamalarda; partilerin görevlilerini eğitmeleri istenmektedir.

2)Vatandaşların Yapabilecekleri

Gizlilik içerisinde oyunu kullanmak, mühürlü zarf ve oy pusulasıyla kabine girmek, oyunun geçersiz sayılmaması için doğru mühürleme ve zarflama yapmak, çıkışta isminin tam karşısına imza atmak, sayımlar esnasında rahatsızlık vermeden oy kullandığı sandığa giderek gözlemler yapmak, sayım neticesinde asılan tutanağı fotoğraflamak, oyların götürüleceği aracı takip etmek, oy kullanılan yer civarında plakasız araçlar, şüpheli şahıslar, şüphe uyandıran davranışlar olup olmadığını fark etmek, civarda baskıcı vb. tavırda kişilerin varlığı halinde mahalde bulunan kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunmak, asılan listelerden kontroller yapmak, sivil inisiyatifler yoluyla seçimleri izlemek, toplumu bilinçlendirmek

vatandaşların yapabilecekleridir.

3)Sandık Kurullarının Yapabilecekleri

*Cep telefonu ile kabinlere giriş yapılmamasını sağlamak (Sosyal medyadan yansıyan paylaşımlarda bazı seçmenlerin kullandıkları oyların fotoğraflarını çekerek paylaştıkları görülebilmektedir.),

*Engelli yurttaşların oy gizliliklerinin sağlanması (Görme engelli, işitme engelli, sınırlı ehliyetli vatandaşların oy kullanımları esnasında oyunun deşifre olabildiği görülebilmektedir. Engellilerin giriş katlarında, ayrı bir ortamda oy kullanmaları hususu düşünülmelidir.),

*Boş oy pusulalarının seçim günü sandıkta mühürlenmesi, tüm oy pusulalarında aynı yerin mühürlenmesi,

*Geçersiz oyların geçersizlik nedenlerinin müşahitlere anlatılması (Mürekkebin oy pusulasının içe dönük katlamadan dolayı bir diğer partinin alanına ?Evet? mührünün ters çıkması, partinin sınırları içinde kalmak üzere ?Evet? mührünün basılması, ?Evet? mührünün partinin amblemi üzerine basıldığından görünmemesi, yırtılarak açmak esnasından dikkatli hareket edilmesinin sağlanması, birbirini görmeyen iki sandık kurulu üyesinin tuttuğu oy çetelelerinin birbirini tutması.), itirazların çözümlenmesi ve yerinde neticelendirilmeye gayret gösterilmesi.

4)Kolluk Kuvvetlerinin Yapabilecekleri

*Oy verme işleminin yapıldığı yerlerde anında müdahalelerde bulunmak,

*Oyların ilçe seçim kurullarına ulaşmasını sağlamak.

5)Yüksek Seçim Kurulunun Yapabilecekleri (İl, İlçe Seçim Kurulları)

*Kamera ile oy verme ortamlarının izlenmesinin sağlanması,

*Tartışmalı olmakla birlikte, problemli sandıkların güvenli yerlere alınarak, birleştirilerek güvenli mahallerde oyların kullanılmasının sağlanması,

*Kullanılmayan oy pusula sayısının seçimlerden sonra sayısının açıklanması.

Ülke olarak güvenli seçimler yaşamamız dileğiyle.

 

Murat TEKEK

 

   

Yorum Yapın