Perakendecilikte Çalışanın Hırsızlık ve Suistimal Halleri

05 09 2012 | Ekleyen: | Konu: En Çok Okunanlar, Hırsızlıkla mücadele

Hırsızlıklar içerisinde belki de en düşündürücü ve üzüntü verici olanı bir kuruluşun, işletmenin veya şirketin kendi personeli tarafından aynı kuruluşun, işletmenin veya şirketin ürünlerine, demirbaşına yönelik olarak gerçekleştirilenlerdir. Çalışan tarafından yapılan hırsızlıklar sözkonusu şirketin işe alımlarını, personel sevk-idaresini, ücret politikasını, iç prosedürlerini veya iş akışlarını, personel memnuniyetini ve personele yaklaşım politikaları ile daha birçok hususun tekrar tekrar ele alınması hususunu gündeme getirmelidir.

Çok dinamik süreçlerin yaşandığı perakendecilikte de market veya mağazalar maalesef bazı çalışanları tarafından gerçekleştirilen hırsızlık ve suistimallerden üzerine düşen payı almakta ve zarar görmektedir. Elbette ki insanoğlu ve duygularının bulunduğu bir yerde mükemmel insan kaynakları politikaları izlemiş olsanız da, ücret tatminkarlığı sağlamış olsanız da, her türlü imkanı seferber etmiş olsanız da insanoğlu yine de hırsızlığa ve suistimale yeltenebilecektir. Önemli olan bu tür durumlarla mücadele edebilmek ve çok zararlı boyutlara ulaşmaksızın ortaya çıkararak üst yönetimin bilgisi ve gereğine sunabilmektir. 

Detay

Personelin market/mağaza kompleksi içerisinde bulunduğu alanları; a)Satış Alanı, b)Depo Alanı, c)İdari Kat (İdari Çalışan Ofisleri, Tuvaletler, Soyunma-Giyinme Odaları, Yemekhane, Toplantı Odası vd.) d)Ürün Kabul-Avlu Bölgesi (Ürün Kabul Rampaları, İstirahat Alanı, Çalışan Araç Otoparkı vd.) olarak sıralayabiliriz. Sözkonusu yerlerin tamamında hırsızlık eylemi gerçekleşebilir, bir başka deyişle sayılan bölgelerin hepsinde ürün çalınabilir. Sayılan yerlerden biri veya birkaçı hırsızlık eylemi için kullanılabilir.

Örnekler

1)Vardiya biterek işten ayrılırken üzerinde, çantasında, poşetinde olduğu halde dışarı ürün çıkarmak (Et bölümü üretim odasında hazırlanan kıyma etin kemer şeklinde bele ve bacaklara sarılması, satışa sunulmak üzere depoda bekletilen ayakkabıların giyilmek suretiyle dışarı çıkarılması, cep telefonunun kullanıcısı olduğu intibaı verilerek çalışanın elinde veya cebinde dışarı çıkarılması vb.),

2)Dışarıdan anlaşmalı durumlar, (Kasiyerin dışarıdan anlaşmalı olduğu kişi vasıtasıyla bir kısım ürünün ödemesini alırken bir kısmının ödemesini almaması, kasadan geçmekte olan ürünlerin hiçbirinin okutulmaması, daha düşük fiyatlı bir ürünün barkodu ile manuel girişle okutulması vb.)

3)Bölüm çalışanı, tartım ve etiketlendirme elemanı tarafından ürünün başka bir fiyattan etiketlendirilmesi (Kontrafile veya antrikot etin kuşbaşı veya kıyma üzerinden etiketlendirilmesi, tropik meyvelerin normal meyve fiyatından etiketlendirilmesi),

4)Mağaza kompleksi içerisinde tüketim yapılması, (Depo kısmında çikolata, sakız, bisküvi, şekerleme ürünlerinin tüketilmesi, satış alanında yeralan içecek-şekerleme, kuruyemişin sarfedilmesi, üretim odalarında et pişirilmesi ve yenmesi, traş köpüğü, diş macunu gibi kişisel temizlik ürünlerinin vardiyaya başlamadan önce çalışan tarafından mağaza içinden tek kullanımlık olmak üzere temin edilmesi),

5)Avlu bölgesinde iade, imha, geri dönüşüm vb. amaçlarla bırakılmış ürünlerin çalışanın aracının yanaştırılarak bagajına yüklenmesi,

6)Fotokopi imkanının kötü niyetli ve abartılı olarak kullanılması,

7)Bilgisayar ve kırtasiye sarf malzemelerinin özel amaçlar için kullanılması veya özel işlerinde kullanılmak üzere mağaza dışına çıkarılması.

Çalışan Hırsızın Profili

Dünyada gerçekleşen çalışan hırsızlıklarına bakıldığında istisnaları mevcut olmakla birlikte çalışan hırsızın profil özellikleri şöyle sıralanabilecektir: 28 yaş altında, erkek, full-time olarak istihdam edilen, işyerinde 1-3 yıl çalışmışlığı bulunan, yönetsel bir rolü bulunmayan, düşük ücretli, finansal güçlük içinde yaşayan kişiler.

Çalışan Suistimal ve Usulsüzlükleri

Hırsızlıklardan ayrı bir konu olmak üzere ve belki de bir market/mağazanın yerinden yönetimi veya genel merkezden yönetimi için daha da can acıtıcı bir husus ise çalışanlar tarafından yapılan suistimallerdir. Suistimallerin tespit edilmeleri hırsızlıklara nazaran daha zordur, uzun, sabırlı ve profesyonel çalışmalar gerektirir. Üstelik bazen çalışmaların sonucunda hiçbirşey elde edilemeyebilir de.

Örnekler

1)Hiç alınmamasına rağmen dışarıdan hizmet alınmış gibi gösterilerek bu sözde hizmet karşılığında fatura alınması, fatura bedelinin şirket merkezinden tahsil edilerek danışıklı kişi veya şirketle paylaşılması, hatta daha da ileri gidilerek bunun için şirket kurulması,

2)Ürün veya hizmet alımının çalışanın birinci derece akrabasından yapılması, hatta sırf bunun için birinci derece akrabaya şirket kurdurulması,

3)Ürün kabulünün, ürünü getiren ve ürün kabul eden tarafından danışıklı olarak eksik yapılması buna karşın fatura veya irsaliyeli faturanın tam olarak onaylanması,

4)Çalışanın şirketin istediği mezuniyet derecesinin altında olmasına rağmen sahte diploma ile çalışması,

5)İşe alımlarda menfaat temini, liyakatten daha çok eş, dost, akrabanın işe yerleştirilmesi, el altından işe alım yapılması, çalışanın referans ve daha önceki işyeri araştırmalarının yapılmaması veya yapıldığı halde çalışanın aleyhine elde edilen bilgilerin menfaat amaçlı göz ardı edilmesi,

6)Satınalmalarda ve toplu satımlarda usulsüzlükler yapılması,

7)Hurda ve atık satımlarında kayırma ve yolsuzluklar yapılması,

8)İlerleyen günler içerisinde daha düşük fiyatla kendisine ya da diğer çalışanlara satılmak üzere ürünün saklanması veya satımından sakınılması,

9)Ertesi gün avantajlı olarak satışa sürülecek ürünlerle ilgili danışıklı bulunulan firma veya kişilere ulaşılarak hazırlıklı olmalarının sağlanması ve rakiplerine karşı sözkonusu kişilere göre avantaj sunulması,

10)Şirketin işlerinin görülmesi amacıyla kiralık veya demirbaş araçların keyfi olarak kullanılması,

11)Hizmet yüklenicisi firmaların (Güvenlik, Temizlik, Teknik, Yemek, Ulaşım, Konaklama, Eğitim, Danışmanlık vd.) kullanılarak usulsüzlükler yapılması,

Çalışan Suistimalcinin Profili

Suistimalcilerin profilinin bilinmesi, suistimal araştırmaları yapılırken araştırmacının çemberi daraltmasında fayda sağlayabilir. Dünyada gerçekleşen çalışan suistimallerine bakıldığında istisnaları mevcut olmakla birlikte genel olarak suistimalci çalışanın aşağıdaki profil özellikleri göze çarpmaktadır:

*En az 10 yıldır aynı şirket çalışanıdır.

*En az orta düzey yöneticidir. (Ünvanı ve maaşı orta düzeydedir.)

*35 yaş üzerindedir.

*Genellikle erkektir.

*Eğitim derecesi en az üniversitedir.

*Kendisine şirket içerisinde güvenilmektedir.

Neden Suistimal Yapılır?

Her orta yaşa ulaşan kişi kendisine ?Hayatı ıskalayıp ıskalamadığını?, ?Daha iyi bir yaşam tarzını hak edip etmediğini? vb. türden sorular sorabilir. Bu soruya verilecek cevap kişinin işinde suistimal safhasına geçip geçmeyeceğinin de cevabıdır aslında. Geçmiş yaşantıda tatmin edilmemiş maddi ve manevi durumlarla alakalı yaşanmamışlıklar, özlemler, istekler ile hırs, ihtiras, intikam, kıskançlık gibi insanı kontrolden çıkarabilecek duygular suistimalin kapısını aralayabilir.

Suistimalin nedenlerini özetlemek gerekirse;

1)Yeni yaşam tarzının finanse edilmesi, (Sınıf atlama gayretleri neticesinde beliriveren yeni ev, araç, teknoloji cihazları, giyim, tatil vd.),

2)Kumar, alkol gibi alışkanlıkların finanse edilmesi,

3)Eş, aile, arkadaş, sevgili ve yakın çevrenin lüks içinde yaşama isteklerinin ve beklentilerinin karşılanması,

4)Sayılan sebeplerle borçlanmış olmak veya daha öncesinde varolan borçların ödenmesi için suistimal yapılarak kapatılabileceği düşüncesi,

5)Mal, güç, paraya sahip olma ve sonrasında sayılanlara daha fazla sahip olma isteği,

şeklindeki tespitlere ulaşılır.

 

Murat TEKEK

 

murattekek@mynet.com

 

   

2 Yorum to “Perakendecilikte Çalışanın Hırsızlık ve Suistimal Halleri”

  1. Alp DUYGUN says:

    Murat Bey merhaba. Yazınızı ilgi ile okudum. Elinize sağlık. ilerleyen süreçte yazınıza konu olan ” çalışan hırsılığı ve suistimalleri ” hakkında yeni bilgi ve görüş paylaşımlarınızı ilgi ile bekliyorum.

  2. Hasan TASCI says:

    Murat bey; öncelikle tecrübelerinizi paylaştığınız için çok teşekkür ediyorum. Konu ile ilgili olarak aşağıdaki sorularıma cevap verebiliriseniz memnun olurum.
    Çalışanlar tarafından yapılan hırsızlığın önüne nasıl geçilebilir. Ve bu konuda neler yapabiliriz.
    Çok tesekkurler

Yorum Yapın