Kenya AVM Saldırısı ve Ülkemizde AVM?lere yönelik terör riski

22 03 2014 | Ekleyen: | Konu: AVM Güvenliği, Örnek Olaylar, Silahlı Saldırılar

Ülkemizde faaliyet gösterdiği bilinen terör örgütlerinin geçmişte ve halen mana taşıyan faaliyetleri incelendiğinde AVM?lere yönelik bir terör tehdidinin düşük olduğu değerlendirilebilir. 

Türkiye?de son 15 yılda AVM?lere yönelik terör saldırıları; 

  • 1999?da Büyük bir perakende zincirinin Kadıköy ilçesi sınırlarındaki yoğun bir mağazasında alkollü içecekler reyonunda ve otopark?ta bomba patlatılması, 
  • 2000 yılında, başka bir perakende zincirinin Bakırköy sınırları içerisindeki orta ölçekli bir mağazasının girişindeki bir fast-food dükkanında bomba patlatılması,
  • 2005 yılında, Bakırköy?de bir AVM?nin girişinde bomba patlatılması
  • 2006 yılında, İstanbul/Bahçelievler?de bir markette patlama meydana gelmesi
  • 2007 yılında, Samsun?da bir pasajda bomba patlatılması
  • 2007 yılında, Ankara Ulus?taki Anafartalar Çarşısının bombalı bir saldırıdan zarar görmesi,

Görüldüğü üzere, ülkemizde 15 yıllık bir süreçte AVM?lere yönelik saldırı ortalaması, biraz da zorlamayla 2 yılda bir?dir ve ortak eylem yöntemi bombalama?dır. 

ANCAK;

Terörizm, günlük yaşamın bir çok elementine benzer bir şekilde, küresel bir karakter taşımaktadır.

Terör örgütleri, varlıklarını sürdürmek için uluslararası işbirliğine ve karşılıklı desteğe önem vermekte, eylem alanlarını tanımlarken ülke sınırlarını dikkate almamaktadırlar.

Terör saldırıları, örgütlerin siyasi hedeflerine ulaşmak veya taleplerini dile getirmek için  en uygun vasıta olarak görülmektedir.

En önemlisi de; terör örgütleri arasında eylem hedefleriyle ilgili tercihler, kullanılan silahlar ve saldırı taktikleri hakkında son derece etkili bilgi ve tecrübe transferi geleneği bulunmakta, birbirlerinin başarılı eylemlerinden ilham almaktadırlar.

kenya1.jpg

Örnek olarak; intihar eylemleri ilk defa 1970?li yılların sonlarında Lübnanlı şii örgütler tarafından bomba yüklü araçlarla icra edilmiş, daha sonra Hindistan?ın hemen güneyindeki Sri Lanka?daki Tamil Kaplanları örgütü tarafından aynı yöntem benimsenmiş; bombalı kemerleri ve bomba yüklü sürat motorlarını ilk defa bu örgüt kullanmıştır. Bir süre sonra, Tamil Kaplanlarının geliştirdiği bu yöntemler Orta Doğu?da da kullanılmaya başlanmıştır.

Diğer bir örnek ki, son zamanlarda görülen bir eylem şekli haline gelmiştir; ABD?deki okullarda başlayan piyade tüfekleriyle etrafı yaylım ateşine tutma tekniği, Radikal İslamcı örgütler tarafından ilk defa Mumbai?deki saldırılarda uygulanmış ve en son Kenya?daki AVM saldırısında kopyalanmıştır.

Şunu söylememiz gerekir ki; dünya?nın bir yerinde bir terör örgütünün yeni bir saldırı taktiği başarıya ulaştıysa, mutlaka ve mutlaka başka örgütler tarafından, Dünya?nın başka bir yerinde uygulanması an meselesidir.

 BU NEDENLE;

Şimdiye kadar Türkiye?de pek aşina olmadığımız AVM?lere yönelik terör saldırısı riskiyle her an karşılaşılabileceğimizi kabul etmemiz gerekmektedir. 

Bu bulguyu destekleyen diğer bir olgu ise; terör örgütlerinin en çok tercih ettikleri hedefler içinde, ?kolay hedefler? (soft target) dediğimiz, korunmasız toplu sivil hedeflerin her geçen gün daha çok yer alıyor olmasıdır.

11 Eylül 2001?den sonra tüm dünya?da gerçekleşen veya önlenen sansasyonel terör eylemleri dikkate alındığında AVM?lerin maliyet/etkinlik açısından terör örgütlerince en çok tercih edilebilecek hedeflerin başında gelebileceği değerlendirilmektedir.

Halen, genel güvenlik seviyesi olumlu olan ülkelerde AVM?lere yönelik mevcut tehditlerin yanında; Afganistan, Irak, Suriye, Pakistan, Libya, Yemen, Somali, Nijerya, Kenya gibi olağan çatışma ortamlarında bombalı saldırıların olağan hedeflerinden birisi Pazar yerleridir.

Gerçekleşen olaylar incelendiğinde; saldırı silahlarının ortak noktasının patlayıcı maddeler olduğu görülmektedir. Ancak, Kenya?da meydana gelen olayda bombaların yanısıra piyade silahları da kullanılmıştır.

KENYA NAIROBI?DEKİ WESTGATE AVM?DE NE OLDU?

Afrika?nın doğusunda bulunan Kenya?nın başkenti Nairobi?de genellikle batılıların ve zengin yerlilerin gittiği Westgate AVM?ye 21 Eylül 2013 saat 1230 sıralarında araçla gelen 4 kişilik terörist grubu tarafından silahlı bir saldırı gerçekleştirildi. Teröristlerin sayısının 10-15 arası oladuğu iddia edilmiş olsa da, olay sonrasında yapılan CCTV incelemesinde sadece 4 terörist teşhis edilebildi.

AVM?nin önüne kadar binek bir araçla gelen 4 teröristten ikisi, AVM?nin ana kapısından içeri girerek kapıdaki silahsız güvenlik görevlilerine ve kalabalık bir restoranda oturan sivillere tüfeklerle ve el bombalarıyla ilk saldırıyı gerçekleştirdiler.

kenya2

Diğer iki terörist ise, AVM?nin önünden otopark rampasını kullanarak otoparkın çatı katındaki arka girişe yöneldiler ve o bölgedeki çoğunluğu kadın ve çocukların oluşturduğu bir topluluğa tüfek ve el bombalarıyla 5 dakika kadar ateş açtıktan sonra AVM?nin içine girdiler. 

Teröristler AVM içinde, rastladıkları herkese öldürmek kastıyla ateş açtılar. Sadece Müslüman olduğunu ispat edenlerin canları bağışlandı. AVM?deki müşteriler, panik ve korkunun etkisiyle bulabildikleri yerlere saklandılar ama teröristler tarafından saklandıkları yerlerde öldürüldüler. Müşterilerin büyük bir kısmı ise 4 saate varan sürelerde AVM?yi terk etmeyi başardılar.  

kenya3

İddialara göre saldırının başlamasından neredeyse 2 saat sonra Kenya güvenlik güçleri olaya müdahale edebildiler. Bu ana kadar AVM müşterilerinden silahı olanlar ve yakın bir yerleşim yerinde oturanlardan ?komşu koruma? programı üyesi 30 kadar gönüllü koruma, silahlarıyla teröristlere karşı ateş açtılar ve birini yaraladılar.

kenya6Güvenlik güçlerinden olaya ilk müdahale eden Polis Özel Harekat timi, olay yerine sonradan gelen Kenya askeri birlikleri tarafından terörist sanılarak ateş altına alındı ve timin liderini öldürdüler. Bu olaydan sonra, güvenlik güçleri arasında müdahaleye kimin komuta edeceği kavgası yaşanmaya başladı ve bir süre tüm güvenlik güçleri geri çekildi. 

 

 

 

kenya4Saldırının başladığı günün akşamı 4 teröristin gündüz müşterilerin kullandığı tahliye istikemetini kullanarak AVM?den kaçtığı sonradan anlaşıldı. Ancak, müteakip 3 gün boyunca teröristlerin AVM içinde bir dükkanda bir kısım rehinelerle birlikte bulundukları sanılarak kurtarma operasyonları devam etti. Ayrıca, Kenya resmi açıklamalarında eylemi gerçekleştiren terörist sayısının 10-15 olduğu ifade edilmiştir.    

 

 

 

 

kenya8Dördüncü gün, AVM?nin otoparkında meydana gelen büyük bir patlamayla binanın yarısı çöktü ve sonrasında operasyonun sona erdiği açıklandı. Operasyon sonrasında teröristlerin ölü olarak yakalandığı açıklandı ancak şimdiye kadar teröristlerin cesetleri bulunamadı. 

Olayda hayatını kaybedenlerin sayısının altısı güvenlik görevlisi olmak üzere 67, yaralananların sayısının 200?den fazla olarak belirlendi. Patlamadan sonra meydana gelen enkazın altında ise 30 kadar kişinin daha cesedinin olabileceği ifade edildi.

Kurtarma operasyonu sırasında bir çok hata yapıldığı bilinmektedir, ancak, bu konumuzla ilgili değildir. Bizi ilgilendiren taraf, AVM güvenliği açısından yapılan hatalardır ki, bunlar;

  • Etkili bir tahliye plânlamasının olmaması veya varsa da, bu plânın tatbikatının yapılmamış olması sivil zayiatını artırmıştır.
  • AVM?nin plânına operasyon güçleri tarafından aşina olunmaması, güvenlik güçlerinin AVM içine sızmasını imkânsız kılmıştır. Diğer taraftan, teröristlerin daha önceden AVM?de keşif yaparak binanın plânına çok iyi derecede vakıf oldukları anlaşılmıştır.
  • AVM içinde mevcut CCTV sisteminin sayı ve kayıt kalitesi açısından yetersiz olması ve 10 km kadar mesafedeki bir merkezden uzaktan erişim imkânı olmasına rağmen bu imkânın kullanılmaması saldırı sırasında AVM içindeki eylemciler hakkında istihbarat edinilmesini engellemiştir.
  • AVM?deki müşterilerde silah bulunması teröristlerle müşterilerin karışmasına neden olmuş ve müdahale sırasında tereddütlere sebep olmuştur.

ÇIKARILAN DERSLER

Günümüzde AVM?lerde alınan tüm tedbirler, terör/suç olayında kullanılacak silahların tespit edilmesine yöneliktir. Halbuki, bir terör/suç olayının gerçekleşmesi için silah ve bu silahı kullanacak teröristin/suçlunun beraber bulunması gerekmektedir. AVM?lerin giriş kontrollerindeki güvenlik kontrollerinde silahı aramak yerine, teröristi veya suçluyu arayıp bulmaya çalışmak daha isabetli sonuçlar verecektir.  Genel olarak kabul edilmelidir ki, bir terörist, eylem öncesinde gergin ve sinirli olacaktır ve bunu vücud diliyle dışarıya vuracaktır. Dolayısıyla; giriş noktalarında güvenlik görevlilerinin insanî yeteneklerini kullanmak temel güvenlik tedbiri olmalıdır. 

AVM?lerdeki CCTV sistemlerinin kapsama alanı ve kameraların yerleşim yerleri çok dikkatli seçilmeli ve yüz tanıma, plaka tanıma gibi yazılımlarla desteklenmelidir. Ancak, bu yazılımların yeterli bir veri tabanı ile desteklenmesi gerekmektedir ve en uygun veri tabanı kolluk kuvvetlerinin veri tabanıdır. Ancak, ülkemizde bu bilgilerin paylaşımı şu anda mümkün değildir.

AVM?lerin CCTV kayıtlarına uzaktan erişimin plânlanması gerekmektedir. Bu husus, zincir AVM?lerde sağlanıyor olsa da, müstakil markalı AVM?lerde bunun için ilave tedbir alınması gerekmektedir. Böyle bir imkân, Kenya?daki olaya benzer bir durumda güvenlik güçlerinin saldırganlar hakkında anlık istihbarat toplayabilmesini sağlayacaktır.  

Terör olaylarına yönelik özel olarak kriz planlaması yapılması elzemdir. Bu kapsamda, muhtemel bir olayda olaya müdahale edecek birimlerle ön koordine yapılması ve işbirliği protokolü imzalanması, bu kapsamda AVM?nin plânının paylaşılması ve bu birimlere AVM içinde eğitim yapma imkânı sağlanması uygun olacaktır.

Tahliye planlaması bir çok olasılığı karşılayacak şekilde yapılmalı, AVM personelinin plana tam olarak vakıf olması sağlanmalı ve her birinin tahliye sırasında müşterileri yönlendirmesi ve tahliye gruplarına liderlik yapması sağlanmalıdır.

Bu kapsamda, tahliye istikametleri ve çıkışları her zaman açık bulundurulmalı, her tahliye çıkışı mutlaka CCTV kapsama alanında olmalıdır.

SONUÇ OLARAK;

Terör olaylarına ilişkin risklerin minimize edilmesi,  teröristlerin eylem öncesi keşif faaliyetlerinin tespit edilmesi,  bu tür olayların meydana gelmesi halinde kriz yönetiminin etkin bir şekilde gerçekleşmesine destek olmak için AVM yönetimleri tarafından tedbir alınmalıdır. 

AVM güvenliği kendine has tehditlere karşı, kendine has güvenlik tedbirlerini içeren farklı bir güvenlik alt disiplinidir. Bu nedenle, hem Özel Güvenlik Görevlileri açısından, hem de Özel Güvenlik Yöneticileri açısından branş eğitimlerine ihtiyaç duyulmaktadır. 

   

Bir Yorum to “Kenya AVM Saldırısı ve Ülkemizde AVM?lere yönelik terör riski”

Yorum Yapın