Hava Meydanı Yolcu Terminal Binası Giriş Kontrol Noktalarında Güvenlik Tedbirleri

05 11 2012 | Ekleyen: | Konu: Bulten, Sivil Havacılık Güvenliği, Sivil Havacılık Ve Özel Güvenlik-Tez

MSHGP?da yolcu terminali ile ilgili geliş ve girişlerin sınırlanabileceği ve gereken ölçüde muayene ve kontrol yapılabileceği belirtilmektedir.

Türkiye?nin içinde bulunduğu terör riski ve yaşanan olumsuz olaylar nedeniyle terminal giriş noktalarında yolcular ve diğer terminal içine girmek isteyen insanların (yolcu uğurlayıcılar, karşılayıcılar, havaalanı çalışanları gibi) hepsi ve yanındaki tüm eşyalar kontrole tabii tutulmaktadır. Daha önceden de belirtildiği gibi bu kontroller terminal binalarını güvenliğini daha iyi duruma getirmekte, arındırılmış sahaya geçecek yolcular için ön bir tarama işlemi de yapılmış olmaktadır. Bu durum güvenliği arttırmakta ancak özellikle yoğun girişlerin yaşandığı zamanlarda, hem güvenlik görevlilerin işini zorlaştırmakta, hem de uzun kuyrukların oluşmasıyla yolculara zaman kaybettirmektedir.

Terminal giriş kontrol noktalarında yapılan ilk kontrollerin amacının ağırlıklı olarak terminali koruma amacıyla yapıldığı ve öncelikle silah veya bomba tespitine yoğunlaşıldığı görülmektedir. Daha hassas ve ayrıntılı arama ve tarama işlemi arındırılmış sahaya geçiş kontrol noktalarında yapıldığı görülmektedir. Bu düzenleme yetkili otorite tarafından değiştirilebilmekte ve kontrol noktalarındaki güvenlik düzeyi alınan kararlara göre değişebilmektedir.

Terminal binalarına girişte güvenlik kontrollerinin yapıldığı kontrol noktalarında;

–        X-Ray cihazı,

–        El tipi metal arama detektörü (el detektörü),

–        Kapı tipi metal arama detektörü (kapı detektörü),

–        Arama odası,

bulunmaktadır. Bunların yanında arama ve tarama sırasında kullanılabilecek yardımcı malzemeler olan masa, platform ve x-ray cihazı için plastik kaplar veya sepetler kullanılabilmektedir.

Yolcu ve bagaj kontrolü yapılan standart bir giriş kontrol noktası aşağıdaki teçhizatla donatılmalıdır;

  • ?Yolcuların taranmasında kullanılmak üzere kapı dedektörü.
  • Sinyal veren yolcuların kontrolü için el dedektörü.
  • Yolcuların kapı dedektöründen geçerken üzerlerindeki küçük metal eşyaları bırakabilecekleri bir platform.
  • Bagaj, çanta ve paketlerin taranması için x-ray cihazı.
  • Cep telefonu, metal eşyalar, deri mont ve palto gibi eşyaların x-rayden    geçirilmesinde kullanılmak üzere büyük ve küçük ebatta plastik kap veya sepet.
  • Bagajların, elle fiziki kontrol yapılırken üzerine konulması için platform.
  • Şahısların ve bagajların elle fiziki kontrolü için arama kabini veya odası.
  • Yolcuların tek tek cihazlara yönlendirimesi için seyyar bariyer.
  • Yolcuların belli mesafede bekleyerek tek tek geçişini sağlamak amacıyla kapı dedektörüne en az bir metre mesafede olmak üzere kırmızı çizgi.
  • Çıkış yapan şahısların kapı dedektöründen geçmeden çıkışını sağlamak için ayrı bir kapı.
  • X-ray monitöründeki görüntülerin yolcular tarafından izlenmesini engellemek için duvar veya paravan.
  • Silah teslim bankosu.
  • Haberleşme, ikaz ve alarm sistemi.

Aşağıda örnek bir Terminal Giriş Kontrol Noktası şekil ile gösterilmiştir

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Giriş kapılarında özel güvenlik teşkilatı personelinden dört görevli bulundurulması şartıyla;

  • Kontrol noktalarında yolcuların yönlendirilmesi,
  • Kapı dedektörlerinin verdiği sinyallerin incelenmesi,
  • El dedektörü ile yolcuların taranması,
  • X-Ray cihazı ile bagajların görüntülerin monitörlerden (genelde iki monitör kullanılır) incelenmesi,
  • Bagajların gözle kontrollerin yapılması,

Gerekli görülen yolcuların veya bagajların polise haber verilerek polis tarafından yapılmasının sağlanması görevli özel güvenlik görevlilerince yapılmaktadır.

MSHGP EK9?da ?Giriş Kontrol Noktası İşletim Talimatı? yeralmaktadır. Bu talimata göre her kontrol noktasında sürekli dört görevli bulunmalı, bu dört kişilik grupta en az bir bayan görevli çalışmalıdır (MSHGP, EK 9).

Bu kontrol görevlileri ?Giriş Kontrol Noktası İşletim Talimatına? göre iş bölümünü şöyle yapmaktadır (MSHGP, EK 9);

Yönlendirme görevlisi, kontrol noktasının ön tarafında, kırmızı çizginin        önünde durarak yolcu giriş düzenini sağlar ve / veya boarding kartını (Biniş  kartını) kontrol etmelidir.

X-Ray cihazı oparatörü, cihazı kullanarak görüntüleri yorumlamalı ve şüpheli görüntülerin incelenmesini yapmalıdır. (X-Ray cihazı operatörü; x-ray cihazını kullanan ve teknik anlamda kullanmayı bilen, anlamındadır)

Kapı dedektörü tarama görevlisi, kişilerin kapı dedektöründen geçişini ve geçerken dedektörün verdiği sinyalin kaynağını, el dedektörü ve gözle araştırarak kişileri kontrol etmeli kişi üzerinden çıkan metal eşyaları inceleyerek şüpheli veya tehlike oluşturabilecek durumları polise bildirmelidir.

Bagaj arama görevlisi; şüpheli bagajları açarak fiziki kontrol yapmalıdır. Görevli şüpheli bagajları monitörde tespit ederse bagajı sahibine açtırarak kontrol eder.

Bir kontrol noktasında kontrol görevlileri yanında Emniyet Müdürlüğü tarafından görevlendirilen bir polis ?Kontrol Noktası Amiri? olarak görev almaktadır. Kontrol noktası amiri sürekli olarak kontrol noktasında, bulunmakta, güvenlik cihazlarını kontrol etmekte ve özel güvenlik personelinin çalışmalarını takip etmekte, gerektiğinde yönlendirmekte ve bir şüpheli durumda, özellikle özel güvenlik personeline tanınan yetkileri aşan aramalarda ve buna benzer durumlarda olaya müdahale etmektedir.

Uzuner, Sivil Havacılık Güvenliği isimli kitabında giriş kontrol noktasının kıstaslarını şöyle vermektedir;

  • ?X-ray, kapı dedektörü ve el dedektörü yolcu yoğunluğunda uygun sayıda olmalıdır. Bu sayı yıllık yolcu ortamaları baz alınarak hesaplanmalıdır.
  • Bir adet x-ray ve bir adet kapı detektörü bir grup olarak konuşlandırılmalıdır. Bir cihaz gurubunda kontrol için bekleyen yolcu sayısı 20 kişiye geçince ikinci gurup cihaz kontrole açılmalıdır.
  • Kapı dedektörü ve x-ray arasında en az 50 cm mesafe bulunmalıdır.
  • Bekleme için kullanılan kırmızı çizgi x-ray bagaj bandından bir metre önce çizilmelidir. Bu çizgi uzun bantlarda bant hizasında olabilir.
  • Kapı dedektörü, x-ray çıkışı bandına yakın konuşlandırılmalı, ancak kapı dedektöründen geçmeyen yolcu x-rayın çıkış bandındaki bagaja, kapı dedektöründen geçen yolcu x-rayın giriş bandındaki kontrol edilmemiş bagaja ulaşamamalıdır.
  • X-ray monitörü, görüntülerin net alınabilmesi ve yorumlanabilmesi için güneş ve aşırı ışık almamalı, görüntüleri yolcular izlememelidir. X-ray bandının ve monitöründeki görüntülerin geçiş yönü aynı olmalıdır.
  • Her bir kontrol noktasındaki geçiş genişliği bir defada en çok bir kişinin geçeceği şekilde düzenlenmeli, yolcuların zorla veya kontrolsüz giriş ihtimali olmamalıdır.
  • Her bir kontrol noktası çok sayıda yolcunun kesintisiz ve engelsiz bir biçimde kontrol işleminden geçmesine izin verecek şekilde hızla genişleme imkanına sahip olmalıdır. Ayrıca gerektiğinde kapatılmaya veya işlemleri durdurmaya müsait olmalıdır.
  • Kontrol noktası girişleri belirli sayıda yolcunun (asgari 20 kişi) bekleyebileceği genişlikte olmalıdır.
  • Personel sayısı yolcu yoğunluğu ile mütenasip olmalıdır.
  • Kontrol noktası hizmete uygun şekilde aydınlatılmalıdır.
  • Kapı detektörünün etrafında, sabit durumda50 cm, hareketli durumda 100 cm’den daha yakında yoğun metal bulunmamalıdır.?

Giriş kontrol noktasındaki, kontrol faaliyetlerini iki gruba ayırabiliriz. Bunlar;

  • Yolcu kontrolü (Kişi arama- tarama) ve
  • Bagaj (Bagaj arama ? tarama ) kontrolüdür.

Yolcu Kontrolleri

Terminal girişinde yolcuların veya terminale giriş yapan yolcu uğurlayıcı karşılayıcılarının veya terminal ve hava meydanı tesislerinde çalışanların kontrolleri sivil havacılık güvenliği için çok önemlidir. Bu nedenle araştırmanın da en önemli konusudur. Çünkü yolcu kontrolü; sivil havacılık güvenliğini tehlikeye atacak veya sivil havacılığa yönelik bir saldırı, eylem ve buna benzer faaliyetlerin yardım edebilecek kişilerin; ilk ve öncelikli kontrol edildiği noktalardır. Bu kontrolde tarama ve arama işlemi uygulanır. Yolcu kontrolü;

  • Yolcunun üstünün aranması,
  • El ve kapı dedektörleri cihazları ile yolcunun üstünün yani vücudu ve elbiselerinin taranması ve
  • Gözle kontrol edilmesi basamaklarından oluşur.

Bu kontrole yolcu kontrolü dense de terminal giriş kapı kontrol noktalarını kullanan her kişi için bu kontrol uygulanmakdadır.

Yapılan kontrol sadece terminal güvenliği için değil aynı zamanda hava taşımacılığının güvenliğini tehlikeye atacak; uçakta taşınmasına izin verilmeyen maddelerin tespit edilmesi ve uçağa yönelik yasadışı müdahale eyleminde kullanılabilecek madde, cisim veya her türlü silahın uçağa girmesini önlemek amacıyla da yapılan bir kontroldür. Bu kontrolün daha öncede belirttiğimiz gibi1970?li yılların başında uçak kaçırma olaylarının başlaması ve dünya üzerinde terörist faaliyetlerin uçaklara yönelik yapılmaya başlanması ile doğduğu söylenebilir.

Bu kontrollerde yolcu taraması işlemini özel güvenlik görevlileri yapmakta, bu, aramayı ise kanunların yetkilendirdiği polis yapmaktadır. Aramanın nasıl olacağı olay ve duruma göre değişmektedir. Yolcuya bir aramanın yapılması gerektiği kararını, tarama işini yapan özel güvenlik görevlileri verir. Daha sonra arama yapılmasının gerekliliği kontrol nokta amiri olan polise haber verilmektedir. Polis ise aramanın nasıl yapılacağına karar vererek kişinin üstünü arayabilir.

Bu konuya açıklık getirmesi açısından Eryılmaz?ın ?Türk ve İngiliz Hukukunda ve Uygulamasında Durdurma ve Arama? isimli kitabında bazı bilgileri belirtmemizde yarar vardır; ?Önleme amaçlı durdurma ve aramada, durdurulan ve aranan kişi suç işleme şüphesi altında değildir, bir uzak tehlikenin ortadan kaldırılmasına çalışılmaktadır? demekte ve durdurma sonrası veya arama öncesinde kolluk görevlisinin şüphelendiği kişiye sorular sorabileceğini belirtmekte; önleme durdurması ve aramasındaki amacın kamu düzeni ve genel sağlık, milli güvenlik ve başkalarının hak ve özgürlükleri için bir tehlikenin önlenmesi olduğu ve muhtemel tehlikelerin yok edilmesi amacı ile kişilerin üzerinde, eşyasında, silah, patlayıcı madde gibi suç unsurları ve suç işlemekte kullanılabilecek ( Bozuk para, cep telefonu, çakmak gibi) eşyanın varlığının araştırılmakta olduğu bu çerçevede kolluk tarafından yapılan denetimlerin ?Arama Yönetmeliği? onüçüncü maddeye göre arama sayılmayacağını belirtmektedir (Eryılmaz, 2003: 161).

Bagaj Kontrolleri

Bagaj kontrollerinden önce bazı tanımları belirtmemiz gereklidir. Bunlar Bagaj, arama ve tarama tanımlarıdır.

Bagaj: Bir hava aracında taşınan yolcu ve mürettebatın kişisel mal ve eşyalarıdır.

Arama: Gayri kanuni eylem yapmak üzere kullanılabilecek silah, patlayıcı ve benzeri maddelerin; yolcu, bagaj ve diğer eşyalar ile havacılık faaliyetlerinde kullanılan materyallerde tespiti için ulusal mevzuat çerçevesinde güvenlik birimleri tarafından fiziki (el ile), teknik veya diğer arama yöntem ile yapılan uygulamadır.

Tarama: Yasadışı müdahale teşkil edecek bir eylemi gerçekleştirmede kullanılabilecek silahları, patlayıcı maddeleri veya diğer tehlikeli düzenekleri belirleme ve/veya algılama amacını taşıyan teknik veya diğer yöntemlerin uygulanmasıdır (MSHGP, 2009: madde 4).

Yolcu kontrolleri sırasında yapılan bagaj kontrolleri de çok önemlidir  Yolcu veya giriş noktasından giren kişiler birçok yasak madde veya cismi bagaj veya el bagajlarına gizleyebilmektedirler. Bagaj kontrolü bu maddeleri bulmaya ve tespit etmeye yönelik kontrolleri içerir. Türkiye?de tüm yolcu bagajları arama kontrolüne tabii tutulmaktadır.

Bagajlar X-ray cihazıyla veya el ile fiziksel olarak aranabilmektedir. Ancak genelde X-ray cihazı kullanılmakta, gerektiği durumlarda el ile arama yapılabilmektedir. MSHGP Giriş Kontrol Noktası İşletim Talimatında EK 9?da bagajların %10?unun elle aranması gerektiği belirtilmektedir. (MSHGP, EK 9, madde 6).

Bagaj kontrolünü X-ray cihazı operatörü ve bagaj arama görevlisi yapmaktadır. Kişi bagajını ve eşyalarını banda bırakır ve band bagajı veya eşyayı cihaz içerisine girdirir, cihaz içerisine giren eşya x-ray operatörünce monitörden bagaj içindeki maddelerin renkli şekilleri, gölgeleri yardımıyla izlenir, x-ray operatörü şüpheli maddelerin şekil ve renk tonlarını tespit ettiğinde ki bu işlemi yorumlayarak yapar bu maddenin türüne (patlayıcı, silah, yanıcı bir sıvı?vs) göre operatör ya bagajı cihazın içinde tutup bagaj sahibini kontrol altına alarak, etkisiz hale getirir veya tanımlayamadığı eksik unsurlardan oluşan şüpheli bir maddeye rastlarsa bagaj sahibine bu maddenin bagaj içindeki konumunu ve maddenin ne olduğunu sorabilir. Şüpheli durumlarda bagaj, sahibine bagajı açtırtılarak operatör görevlisine madde göstertilir.

Bagajların cihazdan geçişi esnasında operatör tarafından şüpheli bir duruma rastlanmazsa bagaj, x-ray cihazının diğer kısmından band yardımıyla çıkarılır ve bu işlem diğer bagajlar için operatör denetiminde devam eder.

X-ray cihazlarının, saatte geçen bagaj sayısı ve teknik özellikleri bakımından birçok versiyonları bulunmaktadır. Konvansiyonel bir sistemde, saatte 1000 ? 1400 bagajın geçmesi olanaklıdır (her biri için 2.5 ? 3.6 sn). Bir görevlinin bagajı görmesi ve içeriğini anlaması en az 5 saniye alır ve bu da saatte 720 bagaj yapmaktadır.

X-ray cihazları farklı maddeleri farklı renk ve tonlarda gölge şeklinde belirtir. Cihazı kullanan görevli monitörde cihazın renk ayarlarının tonlarını ve maddelerin gösterilme çizgilerini kendi isteğine göre ayarlayabilmektedir. Ayrıca günümüzde bazı model cihazlar şüpheli veya tehlikeli maddeleri ve şekilleri bir program yardımıyla görevliye gösterme özelliğine sahiptir. Bu durum görevliye kolaylık sağlamaktadır. Görevli cihazın band hareketlerini ileriye ve geriye hareket ettirebilmekte veya durdurabilmektedir.

X-ray operatörleri cihazları kullanabilmek için ?Sivil Havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Talimatı? gereğince cihaz eğitimini alarak sertifikalandırılmış olması gerekmektedir. Personele cihaz eğitimden hemen sonra tarama cihazlarını doğru kullanıp kullanamadıklarını ölçen ve sınav içeriğinin yetkili otoritece belirlendiği bir pratik sınav yapılarak eğitim ilk aşamada tamamlanır. Daha sonra periyodik sertifikasyon için x-ray görüntüsü yorumlaması ve bir teorik sınav yapılır. Sertifikasyonun başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla bir sertifika verilir (Sivil Havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Talimatı, 2009, madde 19). Bu eğitim tüm tarayıcı personel için geçerlidir.

Bagaj kontrolleri ile yolcu kontrollerini karşılaştırdığımızda iki kontrolde eşit seviyede önemli olduğunu söyleyebiliriz.

Ayrıca bu kontroller sadece bir saldırıyı önlemek için değil aynı zamanda muhtemel bir tehlikeli durumu da önlemeyi amaçlar. Örneğin bir yolcu, bagajında veya üstünde taşıdığı bir maddenin sivil havacılık güvenliğine karşı bir tehlike oluşturduğunu bilmeyebilir. Bu durum havalimanlarında sıkça rastlanılan bir durumdur.

Sivil Havacılık Güvenliği kitabında Uzuner; Eşyaların x-ray cihazı monitöründeki görüntülerin, üç kategoride değerlendirilebileceğini ve bu üç kategorinin sırasıyla;

  • Tehdit unsuru içermeyen görüntüler: Bu eşyalar tehlikeli maddeyi     saklayacak gölgeli alan ihtiva etmez.
  • Muhtemel tehdit unsuru: Gölgeli alan, tanımlanamayan bir görüntü veya yoğun siyahlık içeren görüntülerdir. Bu bagajlar sahiplerine kontrollü olarak açtırılarak elle tetkik edilir.
  • Bariz tehdit oluşturan görüntüler: X-ray görüntüsü veya elle arama sonucu eşyanın tehlikeli madde içerdiği açıkça belli olan durumlardır.

X-ray cihazı operatörünün şüphelendiği veya rastgele seçtiği bagajları arama işini, bagaj arama görevlisi yapmaktadır. Ancak bu arama özel güvenlik görevlisi tarafından gözle kontrol şeklinde ve soru sorarak yapılabilir. Elle arama veya kontrol gerektiğinde polise haber verilir.

Yolcu ve bagaj kontrolleri ayrıca hava meydanlarında meydana gelebilecek tüm kaçakçılık faaliyetlerini önleyici ve caydırıcı bir özellikte taşımaktadır. Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Dairesi (KOM) Başkanlığının yayınlamış olduğu ?2010 Raporu? isimli kitabında (EGM, 2011a; 34-36); dünyada havayolu kuryeleriyle yapılan kaçakçılık olaylarında son yıllarda önemli artışların olduğu, bunun nedeninin uçaklarla yapılan kaçakçılıkta;

  • Kısa sürede teslimat yapılabilmesi,
  • Havayolunun, diğer ulaşım türlerine göre daha hızlı olması ve üretim bölgelerinden temel tüketim bölgelerine teslimatın kolay sağlanabilmesi,
  • Kuryelerin havayolu ağı sayesinde değişik güzergahları izleyebilmesi,
  • Havayolu şirketlerinin yolcu ile bagajının ayrı olarak ve farklı zamanlarda uçmasına olanak veren düzenlemeleri yapabilmesi,
  • Uyuşturucuyu yutmak suretiyle uyuşturucu taşıyan kuryelerin havayoluyla seyahatinin daha kısa sürmesi ve bu sayede sağlık sorunu yaşamamaları olduğu belirtilmiştir.

Türkiye?de 2010 yılında 32 ayrı ülke vatandaşlığına mensup kurye yakalanmıştır. Yakalanan kuryelerin; %50?sinin yutma suretiyle, %44?ünün valizde zula yöntemi ve %6?sının ise vücutta taşıma yöntemini kullanarak uyuşturucu taşıdığı tespit edilmiştir.

Özellikli Yolcuların Kontrolü

Kontrol noktalarında bazı kişiler için farklı güvenlik kontrolü uygulanması gerekebilir. Bu tür yolcuların diğer yolculara göre özel olarak incelenmesi gerekir. Bu tür yolculara ?özellikli yolcu? denir.

Uzuner, özellikli yolcuları kitabında on farklı gruba ayırmıştır. Bunlar;

  • Değerli Madde Taşıyan Kişiler.
  • Hasta, Fiziksel Özürlü Olan Kişiler.
  • Yaşlı İnsanlar.
  • Personel ve Mürettebat.
  • Dağcılar ve Sualtı Ekipleri.
  • Çocuklar.
  • Seyahatten Vazgeçen Yolcu.
  • Geç Kalan Yolcu.
  • Diplomatik Şahıslar.
  • VIP Şahıslar.

Bunlar içerisinde istisnai durum taşıyan gruplar diplomatik şahıslar ve VİP şahıslardır. Çünkü Viyana Sözleşmesine göre; devlet reisleri ve hükümet tarafından davet edilen resmi misafirler ve diplomatik şahısların ?Mühürlü diplomatik çantaları? güvenlik kontrolüne tabii değildir.

 

   

Yorum Yapın