Genel Kolluk?Özel Güvenlik İlişki ve İşbirliği/1.Bölüm

10 08 2011 | Ekleyen: | Konu: Genel Kolluk-Özel Güvenlik İlişki ve İşbirliği-Kitap

1.GÜVENLİK

İnsanoğlu, tarihin ilk çağlarından günümüze kadar güvenlik içinde yaşama ihtiyacını hissetmiştir. Kendini güvende hissetmek, diğer canlılar gibi insanoğlunun da vazgeçilmez içgüdüsüdür. ([i]) Ünlü bilim adamı Maslow?a göre, ihtiyaçlar kategorisinde ikinci sırada yer alan ?güvenlik?, insanları her zaman meşgul eden bir konu olmuştur. Bu niteliği itibariyle de bu konuda binlerce eser yazılmıştır.

Güvenlik genel olarak;

TDK: Tehlikede bulunmama durumu

Meydan Larousse: Tehlike bulunmaması hali, emin ve rahat olma. Genel olarak güvenlik sükûn ve sağlık ile birlikte düşünülür ve toplumun maddi düzenini sağlamak ve korumak anlamına gelir.

Güvenliğin bir başka tanımı da Dr. Ali Yılmaz tarafından, ?Kişilerin, mallarının, ırz ve namuslarının her türlü saldırı, tehdit ve muhtemel kazalara karşı korunmasıdır.([ii])? şeklinde yapılmıştır.

Bu niteliği dolayısıyla, insanlar daha ilk devirlerden beri barınaklarını yüksek tepelerde, mağaralarda ya da su içinde yapmak veya barınaklarının etrafını hendek ve su ile çevirmek gibi çeşitli güvenlik tedbirleri almaya çalışmışlardır.

Zamanın akışı içinde giderek örgütlenerek, güvenliklerinin sağlanması için devlet yapısı içinde çeşitli birimler oluşturmuşlardır. Başlangıçta, daha ziyade askeri yapıdaki bu oluşumlar, bilahare iş bölümü ilkesi ve şehirleşmenin gelişmesi doğrultusunda, polis kuruluşları kurularak da gerçekleşmiştir.

Zamanımızın modern bakışı içinde bir devletin güvenliği genel olarak ele alındığında, güvenlik, iç ve dış güvenlik olarak bir bütün olmakla birlikte, bunun sağlanması değişik kurumlara verilmiştir. Genel olarak, bir ülkeye dışarıdan gelecek saldırılara karşı sınırların ve ülke topraklarının korunması askere; ülke içinde daha ziyade kamu düzeni-asayiş ve huzurun korunması görevi de polis ve jandarmaya verilmiştir.

Bunun en iyi tanımı Polis Marşı nakarat dizelerinde görülmektedir:

                  ?Hudutta ordu bekler, dâhilde biz bekleriz,

                  Biz, kanunun, rejimin timsali POLİSLERİZ??

Ancak şartların gerekli kıldığı olağanüstü durumlarda, dünyadaki pek çok ülkede olduğu gibi ülkemizde de iç güvenliğin sağlanmasında askerin de görev aldığı bilinmekte ve görülmektedir. Bununla ilgili yasal düzenlemeler de başta Anayasa olmak üzere, diğer kanunlarla belirlenmiştir.

1.1. KAMU DÜZENİ/GENEL GÜVENLİK/İÇ GÜVENLİK ([iii])

Türk Hukuk lügatine göre kamu düzeni, ?Bir memlekette kamu hizmetlerinin iyi yapılmasını, devletin güvenlik ve asayişini fertler arasındaki ilişkilerde huzur ve ahlak kaidelerini sağlamaya yarayan kurum ve kuralların hepsidir. ? Asayiş, güvenlik ve sağlık,    kamu düzeninin boyutlarını teşkil etmektedir. Bu boyutların devamlılığının sağlanması ile kamu düzeni ortaya çıkmakta ve devamlı var olmaktadır.

Kamu Güvenliği /Genel güvenlik ? ya da son zamanlardaki ifadesi ile İç Güvenlik-, ülkedeki genel asayişin sağlanması, yani vatandaşların can ve mal güvenliği içinde, her türlü tehlikeden arî olarak huzur içinde yaşamasının temin edilmesi, bir devletin ana görevlerinden biri olarak kabul edilir.

Asayiş, toplumda fiilen huzursuzluğun olmamasını ve huzurlu toplumu ifade etmektedir. Her devlet, kendi sınırları içinde bunu sağlamak için gerekli yasal düzenlemeleri yapmakla beraber, ilgili birimleri de oluşturmuştur.

Ülkemizde, Anayasa?nın birinci bölümündeki ?Genel Hükümler ve Temel Hak ve Ödevler? ile ikinci bölümündeki ?Kişinin Hakları ve Ödevleri? başlıkları ile bu hususlar düzenlenmiş ve teminat altına alınmıştır.

Diğer taraftan, gittikçe küreselleşen dünyada, yayınlanan İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korunmaya Dair Avrupa Sözleşmesi gibi metinlerle bu anlamda düzenlemeler yapılarak, konu uluslararası standartlara göre de güvence altına alınmıştır ([iv])

Ülkemizde,  genel emniyet ve asayiş görevlerinden İçişleri Bakanlığı sorumludur. ([v]) İçişleri Bakanlığı Teşkilat Görevleri Hakkındaki Kanunun 1.maddesi çerçevesinde, kamu güvenliğini sağlamaktan İçişleri Bakanı sorumludur.

Emniyet Teşkilatı Kanunu?nun 1.maddesine göre de, İçişleri Bakanlığı bu işleri kendi kanunları dairesinde hareket eden;

?Emniyet Genel Müdürlüğü,

?Jandarma Komutanlığı,

?Diğer bütün zabıta teşkilatı

 ile ifa ve tanzim eder.

Aynı kanunun 3.maddesinde;

Zabıta teşkilatı: Umumî (genel)  ve hususu (özel) zabıta olarak iki kısma ayrılır,

UMUMÎ ZABITA: Silahlı bir kuvvet olan polis ve Jandarmadır. ([vi])

HUSUSİ ZABITA: Umumu zabıta haricinde kalan ve mahsus kanunlarına göre teşekkül edip muayyen vazifeleri gören zabıta kuvvetleridir. ([vii])

Jandarma ([viii]) ve hususi zabıta teşkilatı kendi kanunları ve emniyet teşkilatı bu kanun hükümlerine tabidir. Jandarma ve hususi zabıta ile emniyet teşkilatının merkezde ve vilayetlerde yekdiğeri ile irtibat ve çalışma tarzları nizamname ile tespit edilir.

Emniyet Teşkilatı kendine düşen görevi Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu çerçevesinde yürütür.([ix])

Bu konu geniş olarak müfredattaki en önemli derslerden biri olan Özel Güvenlik Hukuk ve Kişi Hakları Dersi ile kısmen Güvenlik Tedbirleri alanında girmektedir. Bu nedenle, bu ders için sadece ilgili kısımlara özet olarak yer verilmiştir.

Ülkenin idari yapılanması doğrultusunda, bu hizmetlerin il ve ilçelerde ne şekilde yapılacağı da yine yasa ile belirlenmiştir.

5442 Sayılı İl İdaresi Kanunu Madde 11A: Vali, il sınırları içinde bulunan genel ve özel bütün kolluk kuvvet ve teşkilatının amiridir. Suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini koruma için gereken tedbirleri alır. Bu maksatla devletin genel ve özel kolluk kuvvetlerini istihdam eder, bu teşkilatın amir ve memurları vali tarafından verilen emirleri derhal yerine getirmekle yükümlüdür.

C. İl sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, tasarrufa müteallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması ve önleyici kolluk yetkisi valinin ödev ve görevleridir.

Bunları sağlamak için vali gerekli karar ve tedbirleri alır. Bu hususta alınan ve ilan olunan karar ve tedbirlere uymayanlar hakkında 66. madde hükmü uygulanır.

 

Madde:32.A. Kaymakam ilçe sınırları içinde bulunan genel ve özel kolluk ve teşkilatının amiridir.

 

Madde 42 – Bucak müdürü, bucakta en büyük hükümet memuru ve temsilcisidir.

   Bu sıfatla;

A)     Bucağın genel idaresinden sorumludur.

B)     Kanun, tüzük, yönetmelik ve Hükümet kararlarının yayınlanmasını ve uygulanmasını sağlar. Bunların kendisine verdiği yetkileri kullanır ve ödevleri yerine getirir.

C)     Kaymakamlar, bucağa ait bütün işleri doğrudan doğruya bucak müdürüne yazarlar. Bucak müdürleri bucağın bütün işleri hakkında bağlı bulundukları kaymakamlıklarla muhabere ederler.

D)    Kanun, tüzük, yönetmelik ve Hükümet kararları ve bunlarla ilgili olarak verilecek emirler, bucak teşkilatına dâhil dairelere bucak müdürleri vasıtasıyla tebliğ olunur.

E)     Dördüncü maddenin son fıkrasında belirtilen adli ve askeri teşkilat dışında kalan bucak teşkilatına dâhil daire ve müesseseler, belediye ve köy idareleri bucak müdürünün gözetim ve teftişi altındadır.

F)     (Değişik bent: 12/05/1964 ? 469/1 md.) Müdür,4 üncü maddenin son fıkrasında belirtilen adli ve askeri teşkilat dışında kalan, gözetim ve teftişi altında bulunan bucak teşkilatına dahil daire ve müesseselerin amir ve memurları ile genel ve özel kolluk amir ve memurlarına Memurin Kanunundaki usulüne göre savunmalarını aldıktan sonra uyarma cezası verir ve uygular. Bu ceza kesindir ve tebliğ tarihinden itibaren sicile geçer. Daha ağır disiplin cezaları ile takdirname verilmesini gerektiren hallerde vali ve kaymakama tekliflerde bulunur.

G)     Cumhuriyet Bayramlarında bucakta yapılacak törene başkanlık yapar ve ziyaretleri kabul eyler.

Madde 43 – Bucağın güven ve düzeninin korunmasından bucak müdürü sorumludur. Suç işlenmesini önlemek için gereken tedbirleri alır ve uygular. Genel ve özel kolluk kuvvetleri bucak müdürünün emri altındadır. Bunlar müdürden aldıkları emri yerine getirmeye mecburdurlar.

Madde 44 – Bucak müdürü, su baskını, kıtlık, yangın deprem gibi afetlerde keyfiyeti kaymakama bildirmekle beraber hal ve vaziyetin icap ettirdiği bütün tedbirleri alır ve uygular. Silahlı ayaklanma, kanun ve tüzüklerin ve bunlara müstenit emirlerin yürütülmesine karşı koymak gibi hallerde, kişi ve mülk güven ve düzenini bozan sair beklenilmeyen olaylar karşısında kalındığı takdirde bucak müdürü lüzumlu tedbirleri almak ve kolluk kuvvetlerini harekete getirmekle beraber kaymakamı haberdar eder ve yardım ister. Bu gibi olağanüstü hallerde kaymakam ile muhabere mümkün olmadığı takdirde en yakın idare üstüne keyfiyeti bildirir ve valiliğin haberdar edilmesini ister

 

Madde 66:  İl verdiği yetkiye istinaden ittihaz ve usulen tebliğ veya ilan olunan karar ve tedbirlerin tatbik ve icrasına muhalefet eden veya müşkülat gösterenler veya riayet etmeyenler, mahallî mülkî amir tarafından Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmü uyarınca cezalandırılır.? ([x])

 

1.2.ÖZEL GÜVENLİK

Özel güvenlik kavramının tanımı konusunda uluslararası düzeyde bir fikir birliğine varılamamıştır.  Bir tanıma göre, özel güvenlik, belli bir kişi veya kuruluşun özel mülkiyetini, şahıslarını tehlikeye karşı ücret mukabili koruyan, kendi adına kâr amacıyla çalışan kişiler ve şirketler bütünüdür.

Bu tanımın unsurları şu şekilde özetlenebilir;

Özel güvenlik hizmetlerinden genel olarak özel kişiler ve kuruluşlar yararlanmaktadır. Kamu kuruluşları da ücretini ödemek kaydıyla bu hizmetten yararlanmaktadır.

Özel güvenlik hizmetleri talep üzerine yerine getirilir.

Özel güvenlik hizmetlerini sağlayan kişi ve kuruluşlar özeldir.

Özel güvenlik hizmetleri kâr amacıyla verilir, hizmetten yararlananlar, ücretini öderler. ([xi])

Ülkemizdeki mevzuata göre ise özel güvenlik, ?Kanuna uygun kurulan şirketler ile güvenlik birimlerinin, belirli bir alandaki güvenlik hizmetlerinin belirli bir süre içinde ve kanunla verilen yetkiler çerçevesinde yerine getirilmesidir.? şeklinde tanımlanabilir. Güvenlik şirketleri bu hizmeti bir ücret karşılığında verirler.

Bu faaliyetler, ülkemizde 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunu, Uygulama Yönetmeliği, Genelgeler ve Emir Yazıları doğrultusunda yürütülür.

1.3. ÖZEL DEDEKTİFLİK

Özel güvenliğin bir başka alanı da özel dedektifliktir.

Özetle:

a) Özel bir kişi veya bir etkinlik için bilgi veya kanıt elde etme veya özel bir kişinin nerede olduğuna dair bilgi derlemek,

b) ?Herhangi bir eşyanın hangi şartlar veya vasıta ile kayıp olduğu veya zarara uğradığı hakkında bilgi veya kanıt elde etmek için yapılan her türlü takip, araştırma veya soruşturmadır. ([xii])? olarak tanımlanacak özel dedektiflik, ABD-Kanada ve Avrupa ülkelerinin bir kısmında özel güvenlik yasaları içinde değerlendirilmiş, bir kısmında da münhasıran bu alan için özel yasalar çıkartılmıştır

1.4. KAMU – ÖZEL GÜVENLİK BENZERLİKLERİ VE FARKLILIKLARI ([xiii])

1.4.1.BENZERLİKLER

 Her ikisi de suçların önlenmesi ve suçluların yakalanması görevini yapar. Üniforma giyer, arma takar, kuraları uygulatmak için eğitilmişlerdir. Hata yaptıklarında haklarında kovuşturma yapılabilir.

1.4.2. FARKLILIKLARI

Kamu ile özel güvenlik arasında 4 temel farklılık mevcuttur;

Finansman

İşveren

Yapılan özel görev

Resmi güç prosedürü

KAMU   GÜVENLİĞİ                                             ÖZEL GÜVENLİK
Ödemeler kamu bütçesinden karşılanır.        ilgili kuruluş-birim bütçesinden karşılanır.
Ülke çapında faaliyet gösterir Belirli bir alanda suçu önleme, tesis koruma ve kaybı azalma faaliyetleri gösterir
Hizmetleri karşılıksızdır Ücret karşılığı iş yapılır
Hem önleyici hizmet hem soruşturma     yapan resmi kuruluştur ([xiv])   Sadece önleyici faaliyet yapar

1.4.3. BAĞLI OLDUKLARI MAKAM

Genel kolluk kuvvetleri, merkezde İçişleri Bakanlığı?na bağlıdır. Görevli oldukları mülkî sınırlar içinde idari kolluk görevleri bakımından mülkî idari amirine, adli kolluk görevleri bakımından ise adliyeye bağlıdırlar.

Özel kolluk kuvvetleri ise önleyici kolluk hizmetleri bakımından mülkî amirlere, idari yönden ise kamu kuruluşlarında bünyesinde bulundukları bakanlıklar ile kurum ve kuruluşlara bağlıdır.

 



[i] Kolluk Yetkileri-Güvenlik ve Hukuk, Nergiz Yayınları, 2004 Yenisey-Nuhoğlu-Güzel

[ii] Dr. Ali Yılmaz, Güvenlik Hizmetlerinin Etkinliği Açısından Özel Güvenlik Sistemi,1996,s.29

[iii] Doç. Dr. R.Derdiman, Tüm Yönleriyle Özel Güvenlik Hukuku, s.2

[iv] Özel Güvenlik Meslek Mevzuatı- ÖGMM, Yusuf Vehbi Dalda&Halil Yılmaz

[v] Özel Güvenlik Teşkilatı Eğitim Rehberi, Mönch Medya, 1998, Yusuf Vehbi Dalda-Ahmet Karagöz, S.3

[vi] 1967 yılında başlatılan çalışmalar sonucunda, 9 Temmuz 1982 tarih ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu kabul edilerek Sahil Güvenlik Komutanlığı kurulmuş, 01 Eylül 1982 tarihinden itibaren fiilen göreve başlayarak 1985 yılına kadar Jandarma Genel Komutanlığı?na bağlı olarak görev yapmıştır. 01 Ocak 1985 tarihinden itibaren İçişleri Bakanlığı?na bağlı olarak görev yapmaktadır.  

[vii]  1.Belediye Zabıtası

     2.Köy Korucuları ve Köy Bekçileri

     3.Orman Muhafaza Kolluğu

     4.Çiftçi Mallarını Koruma Kolluğu

     5.Gümrük Muhafaza Teşkilatı

     6.Ordu Zabıtası(İnzibat)

     7.Kır Bekçileri

     8.Gemi Kaptanları

     9.Özel Güvenlik Personeli

[viii] 2803 sayılı Jandarma Teşkilat ve Görev Yetkiler Kanunu a.g.e

[ix] .OGMM

[x] 8 Şubat 2008 tarih ve 76781 sayılı resmi gazetede yayınlanan 23.1.2008 tarih ve 5728 sayılı Temel Ceza Kanunlarına uyum amacıyla çeşitli ve diğer bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun.

[xi] Dr. Ali Yılmaz a.g.e

[xii] Uluslararası Dedektif Dernekleri Federasyonu-IKD (www.ıkd.org)

[xiii] Şeref Herdem,  Kolluk Gücü ile Özel Güvenliğin Benzer ve Farklı Yönleri, Birbirileriyle İlişkisi ve Kanuni Yetki, Polis Dergisi, Sayı 41

[xiv] Introducing to private security,1996, S.52-53

   

Yorum Yapın