Avrupa Ülkelerinde Para Nakli (CIT) Mevzuatı-1.Bölüm

20 10 2011 | Ekleyen: | Konu: Avrupa Ülkelerinde Para Nakli (CIT) Mevzuatı, Güvenlik Uzmanlık Alanları, Nakit Güvenliği

 

Avrupa Komisyonunca finanse edilen ve CoESS/UNI-Europe tarafından ortak olarak gerçekleştirilen ?Karşılaştırmalı Para Nakli (CIT) Mevzuatı? projesinin Ekim 2004 tarihli sonuç raporu Lilany Marré tarafından hazırlanmış ve Em. Emn. Müdürü Yusuf Vehbi Dalda tarafından Fransızca?dan Türkçe?ye çevrilmiştir.

Proje, CoESS ve UNI-Europe ve ESTA özel uzmanlarından oluşan çalışma grubu tarafından gerçekleştirilmiş ve 15 Avrupa Birliği ülkesine gönderilen anket sorularının cevapları birleştirilmiş ve yorumlanmıştır.

Web sitemizin bu bölümünde, proje sonuç raporu bölümler halinde ve bazı kısımları kısaltılarak yayımlanacaktır. Bazı paragraflarda ülkemizdeki uygulamalar hakkında kutu içindeki yazılarla not düşülmüştür.

Raporun Yapısı

Rapor, 4 temel konu etrafında oluşturulmuştur:

  • Para nakli kuruluşları ve operatörlerin mesleğe giriş şartları.

Bu bölüm özellikle şirketlerin izin alma,yöneticiler ve ücretlilerin nitelikleri ile ilgili kriterler üzerinde yoğunlaşmıştır. İzinlerin alımı, eğitim, yaş, silahlar vb. gibi bazı konularda özel özen  gösterilmiştir.

  • Hizmetlerin yerine getirilme şartları: Para nakli hangi somut şartlarda gerçekleşmektedir?
  • Hizmetlerin yerine getirilme metotları:
    • Para nakilleri nasıl organize ediliyor?
    • Malların ve araçların naklinde ne gibi koşullar aranıyor?
    • Müşteri naklin güvenli gerçekleşmesinde nasıl bir rol oynayabilir?
    • Bir para naklinde kullanılacak olan araç karayolunda ve meskun alanlarda nasıl hareket eder?
  • Hizmet esnasında meydana gelen olaylar
    • Bir olay olması halinde mağdurlar hangi sosyal çerçeveden yararlanırlar?
    • Aileleri için durum nedir?

PARA NAKLİ MESLEĞİNE GİRİŞ ŞARTLARI

Yasal Tanım: Yüzde elliden fazla ülkede para nakli için hiçbir özel tanım yapılmamıştır.

Performans kriterlerinin mesleki kuruluşlar, sigorta şirketleri ile anlaşmalar ve genel yasalar ile ilgili düzenlendiği Avustralya ve Almanya dışında bazı durumlarda para nakli faaliyetleri güvenlik konusundaki genel yasalarda düzenlenmiştir.  Belçika, Fransa, İtalya, İspanya, Lüksembourg ve Hollanda güvenlik yasalarında para nakli ile ilgili özel bir tanımlama getirmişlerdir.

Genel olarak para nakli  ?profesyonel olarak üçüncü şahıs hesabına büyük değerde mal nakli yapan bir faaliyet? olarak değerlendirilmektedir.

İzin türü: Üye ülkeler para nakli hizmeti yapan şirketlerin değişik türlerde izin almaları şartını koymaktadır. Ana olarak üç tür söz konusudur:

  • Ticaret yapma ve şirket kurma hukukuna dayalı izin,
  • Ulaşım/nakil hukukuna dayalı izin,
  • Güvenlik konusundaki düzenlemeye dayalı izin,

Ticaret yapma ve şirket kurma hukuku

Ülkelerin bir çoğu bir faaliyette bulunmak için Ticaret Siciline kayıt veya bir meslek ve zanaata üyelik gibi bazı formaliteleri zorunlu kılmaktadır. Konu ile ilgili özel bir izin alınmasını isteyen ülke az sayıdadır. Bunlardan en belirgini Almanya?da görülür.  

Ulaşım/nakliye hukuku

Ulaşım hukukuna göre istenilen şartlar için,hemen hemen üye tüm ülkeler nakliye siciline kayıt, bir sertifikalandırma ve bazı kurallara uyma gibi formaliteler öngörürler. Sadece Avusturya için bu izin uluslar arası nakliye ile sınırlı iken Almanya sadece bazı tür nakliye için bir lisans/izin alınması ister.

Güvenlik Şirketleri hakkındaki düzenleme

Halihazırda Almanya ve Avusturya dışındaki ülkeler güvenlik konusunda özel bir yasaya sahiptirler. Bununla beraber bazı ülkeler (Belçika, Fransa, Lüksembourg ve İspanya) özel olarak para ve kıymetli mal nakli ile ilgili ayrı bölüm düzenlemişlerdir. Para ve kıymetli mal nakli düzenlemelerin pek çoğu özellikle güvenlik konusundaki genel düzenlemeler içinde yapılmıştır.

İzinlerin verilmesi üç aşamada yapılır: Şirkete, Şirket sahibi/yönetici kadroya ve ücretliler (görevliler). Milli, bölgesel, mahalli düzeyde verilen izinlerin geçerliliği 3-5 yıl süre ile sınırlı tutulmuştur, ancak, yenilenebilirler. İzin verme ile yetkili olan hükümet organları; Adalet Bakanlığı veya Polis Makamlarıdır. Bu iznin  verilmesi için sorumlu makamlara yapılacak ve gerekli her türlü bilgileri ihtiva eden yazılı başvuru ve buna bağlı olarak mali yeterlilik, mali taahhütler ayrıca şirket kurucuları ve personelin ahlaki dürüstlüğü ve bazı hallerde aday şirketin gerekli metot ve araçlara sahip olması da eklenecektir.

Para nakli hizmetlerinde uzmanlaşmış şirketler doğal olarak bu tür bir hizmetle sınırlı kalacaklardır. İlgili hizmetlerin temelde güvenlik ile, özellikle, koruma, alarm sistemlerini yönetme, kişi koruma ile ilişkileri vardır.Tek bir durumda, Finlandiya?da para nakilleri genel ulaşım hizmetleri ile birleşebilir.

Uygulamada şartlara uyulmaması halinde iznin iptaline kadar gidebilecek pek çok (İdari ve Adli) müeyyide uygulanabilir.

Birçok ülke, para nakli yapacak şirketin izin almasının dışında da, şirket kurucusu ve personel için ilaveten bir lisans alınmasını isteyebilir. Bu lisansla aranan şartlarla doğruluk ve verilecek hizmetle ilgili asgari norm standartlarını sağlamayı amaçlar. İzin/sertifika verilmesi genellikle ahlak, özellikle adli sicil kaydı için bir araştırma/soruşturma yapılabilir ve doğruluk ile ilgili garantiler ve bir mesleki eğitimi veya özel veya kamu sektöründe yeterli bir deneyimi gerektirir.

Ülkemizde durum: Para nakli şirketleri, hem ticari, hem güvenlik, hem de taşımacılık kanunlarına tabidir. Yeni bir CIT firması, önce ticaret sicile kaydolur, daha sonra güvenlik firması olarak faaliyet izin belgesi alır. Nihayet, K2 tipi taşıma yetki belgesi alır. Bu da yetmez, her araç için en fazla 6 ay süreli geçici güvenlik izni almak zorundadır.  Bu izin öncesinde, CIT firmasının zırhlı araçları kolluk kuvvetlerinin kontrolünden geçer ve uygun görülürse izin verilir. Zırhlı araçların belli bir standardı ilan edilmeden bu kontrollerin hangi kriterlere göre yapıldığı ayrıca bir merak konusudur. Kaldı ki, hangi miktarlardaki nakit değerlerin nasıl taşınması gerektiğine dair bir yasal bir kriter dahi bulunmamaktadır.Ayrıca, parasını taşıtacak firma da, hizmet sözleşmesini Valiliğe bildirerek üstü kapalı bir izin daha almaktadır.   

Eğitim

Eğitimlerin içeriği ilke olarak sektörün yasal ve teknik yönleri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bununla beraber, bunların süresi bir ülkeden diğerine değişiklik göstermektedir.

Her zaman zorunlu olmamakla birlikte eğitim, kendi bünyesinde verilebildiği gibi dışarıdan bir organizasyonla da gerçekleşebilir. Sertifikalandırma genel olarak teknik bir organ tarafından yapılabildiği gibi, bazı hallerde Milli Eğitim Bakanlığının mutabakatı ile de verilebilir. Şirket kurucuları ve yönetici kadronun eğitim almaları çoğu zaman zorunlu değildir. Eğitim konusunda bir normu olan ülkeler değişik yaklaşımlar sergilerler. Bazı durumlarda, genel bir profesyonel niteliği öngörürüler, diğerlerinde buna karşın, şirket yöneticilerinin güvenlikle ilgili daha özel bir eğitim almalarını önerir. Belçika güvenlik alanında geçmişe dayalı bir mesleki deneyime sahiptir.

Eğitim modülleri içeriği konusunda da yine, önemli değişiklikler görülür. Böylece, bazı ülkeler daha ziyade kuruluşun işletimi ile ilgili genel bilgilere, diğerleri ise işletim konusundaki yeterlik üzerinde ısrarlı olmakla birlikte daha ziyade güvenliğe yönelik bir önem veriyorlar. Ücretlilerin/görevlilerin eğitim kriterleri ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor. Eğitim programlarının çoğunluğu teorik ve uygulamalı kursları ihtiva ediyor. Süreleri 1 saatten 186 saate kadar değişmektedir.

Ücretlilerin eğitim giderleri genel olarak şirketler tarafından karşılanır, ancak, bunlar bazen hükümet desteğinden yararlanabilirler. Eğitimin bir  taahhüt öncesi tamamlanması veya hizmete başlandığı an başlaması gerekiyor.

Temel eğitimin yanı sıra yenileme kursları da mevcuttur.Bu sonuncular büyük ölçüde gözden geçirme, kazanılan yeteneklerin yenilenmesi ve uygulamaya üzerinde yoğunlaşmaktadır. Burada da süre ve kursların normları bir ülkeden diğerine oldukça farklılık göstermektedir.

Kursların içeriği eğitim kurumları ve eğitmenler onaylanmak zorundadır.

Yasal normların olmadığı durumlarda, mesleki kuruluşlar veya dernekler de sınırlı bir şekilde deneme kursları vermektedir.

Ülkemizde Durum; Özel güvenlik eğitimleri kapsamında düşünülmektedir. Para nakli hizmetlerine ait bir ihtisas eğitimi mevcut değildir. Firmalar kendi ihtiyaçlarına göre meslek içi kurslar düzenlemektedir. Ancak, para nakli ile ilgili, üzerinde mutabık kalınmış bir eğitim programı da yoktur. Dolayısıyla, para nakil hizmetleri konusunda eğitim planlaması ?eğitim ihtiyaçları analizi? yöntemiyle yapılabilmektedir.  

Yaş sınırı

Hemen hemen tüm ülkeler bir yaş sınır belirlemektedir.Şirket kurucuları ve yöneticilerin yaşı minumum 18-30 arasında ve azami 62 olarak belirlenmiştir. Ücretlilere gelince, silah bulundurma için 21 ve İngiltere?de asgari  21 yaşında olmak hariç, yelpaze genelde 18-65 yaşları arasında değişiklik gösterir.

Ülkemizde Durum; iş kanunu çerçevesinde çalışma yaşı belirlenmektedir. Silahlı güvenlik görevlisi olabilmek için asgari lise mezunu olma şartı 5188 sayılı kanunda belirtilmiştir.

Müeyyideler

Kurallara uyulmaması ve ihlal edilmesi hallerinde her zaman, uyarı ve para cezasından iznin geçici veya daimi olarak iptaline gidecek oranda idari müeyyideler uygulanır. Bazı hallerde eylemden sorumlu tutulan personel işten çıkartılır. Her zaman tam olarak belirlenmemiş olmasına rağmen öyle görünüyor ki, verilen cezalar için itiraz hakkı bir çok ülkede mevcuttur. Almanya?da mesleki normlar veya yürürlükteki düzenlemelere uyulmaması halinde, çoğu zaman sigorta primlerinin önemli ölçüde artırılmasına neden olunur.

Ülkemizde Durum; müeyyideler 5188 sayılı kanunda adli ve idari cezalar başlığında ve Güvenlik Şirketlerine yönelik olarak belirtilmiştir. Para nakil firmaları da aynı kategoridedir. Ancak, para nakil firmaları ticari gereklilikler nedeniyle, ?taşınan para sigortası? adı altında, ön şartları çok daha ağır ve prim ödemeleri çok daha yüksek sigorta poliçeleri almak zorundadır.

Silah bulundurma ve kullanma

Danimarka, Yunanistan, İrlanda, İsveç, Hollanda ve İngiltere silah bulundurma ve kullanmayı kesin olarak yasaklamaktadır. Almanya, Fransa, Lüksembourg ve İspanya?da görev esnasında silah bulundurmak zorunludur. Avusturya, Belçika, Finlandiya , İtalya, İspanya ve Lüksembourg para nakli esnasında silah bulundurmayı zorunlu kılmaktadır.

Silah bulundurma ve kullanma hakkı gerekçelendirilmek ve çok kesin koşullara bağlanmak zorundadır.

Talepler daha ziyade bunu kullanacak şirketler tarafından yapılır. Bununla beraber silah taşıma ve bulundurma kişisel planlanamaz, bazı kaçınılmaz kriterlere uyulması şartı ile verilir. Bunlar dürüstlük (örneğin adli sicilde kayıt olmaması), silah kullanımı ile ilgili bir eğitim alması, sürekli atış talimleri yapılması ve talebeden şirketle bir iş sözleşmesi bulunması şartlarıyla ilgilidir. İzin, genelde çalışma saatleri ile sınırlıdır. Silahlar, hizmetten sonra, şirkette muhafaza edilmelidir. Kişi, artık şirkette çalışmadığı zaman izin geri alınabilir. İzin vermeye yetkili makam,bu tür izinlerin vermede doğrudan sorumlu Adalet Bakanlığının olduğu Lüksembourg dışında, genelde  polis ve Valiliktir.

Belçika, Fransa, Lüksembourg ve İspanya silah bulundurma ve satın almak için özel şartlar ileri sürerler.

Tabancalar için genelde izin verilir.

Yürürlükteki mevzuata uyulmaması veya ihlal edilmesi halinde kaçınılmaz olarak silah bulundurma ve taşıma izninin geri alınması ve iptali gerektirir.

Ülkemizde durum; tabancalar için 5188 sayılı kanuna göre valilik tarafından izin verilir. Daha üst model silahlar için (MP-5 Makinalı tabanca ve daha üst modeller), Genelkurmay Başkanlığından da onay alınması gerekmektedir. Fakat, silahın kullanılmaya başlaması ancak aylar sonra alınan izin belgesiyle, sadece Kırıkkale MKE?den ve hazırda silah olması halinde mümkün olabilmektedir.

 

   

Tags: ,

Yorum Yapın