Banka Güvenliği

15 02 2012 | Ekleyen: | Konu: Nakit Güvenliği

Günümüz teknolojisinin sunduğu imkanlar üretken! insanların ellerinde şekillenerek bankalara yönelik bilişim suçları gerçekleştirmek için kullanılabilmektedir. Artık bankada parası bulunan herkes (mudi), gerekli tedbirler alınmadığı takdirde, ?mağdur? olabilecektir. Ancak varlıklarının, emanet ettikleri bankalardan çeşitli yollarla çalınması, mudilerin bankalarına duydukları güveni zedelemekte ve bankalar müşteri kaybedebilmektedir. Bir de bunun yanına yargı kararları eklenip zarara uğrayan müşterinin zararının banka tarafından karşılanmasına hükmedilmesi durumunda bankalar maddi zararlara maruz kalabilmektedir. Hem güven kaybı hem de maddi kayıplar, bankaları, kayıplara karşı tedbirler almak zorunda bırakmaktadır. Hedef, bilişim suçlarına karşı tedbirler almak suretiyle en az kayıp yaşamak. 

Ancak bankalar sadece bilişim suçlarına maruz kalmamakta; sosyo-kültürel ve ekonomik koşulların bir sonucu olarak silahlı soygun girişimlerinin de hedefi olabilmektedir. Bilişim suçlarına karşı eğitimli çalışanlarıyla çeşitli tedbirler almakta olan bankalar, şube çalışanlarının tümünün katılımı ve farkındalığı yoluyla da silahlı soygun girişimlerine karşı tedbirler alabilmelidir. 

Bankalara yönelik silahlı soygun girişimlerinin önlenmesinde, önlenememişse en az zararla sona erdirilmesinin sağlanmasında etkin rol oynayan aktörlerden biri, özel güvenlik görevlileridir. Ancak hemen belirtmek gerekir ki, bankalarda görev yapan özel güvenlik görevlilerinin varlık nedeni, sadece silahlı soygun girişimlerini önlemek değildir. Bankalarda görev yapan özel güvenlik görevlileri; 

  • bir müşteri temsilcisi gibi davranarak müşterilere yardımcı olabildikleri ve müşterileri etkilice yönlendirebildikleri,
  • müşterilere ve banka çalışanlarına, kendilerinin can ve mal güvenliklerini emanete aldıkları ve kendilerine güvenebilecekleri mesajını verebildikleri,

ölçüde de varlık nedenlerine uygun davranışlar sergilemiş olacaklardır. 

Elbette bankalardaki kıymetlere (paraya) yönelik soygun girişimlerinde

en doğru davranışları sergileyebilme gücüne ve bilgisel donanımına

sahip olabildiklerini de gösterebilmelidirler.

Her Açıdan Güvenlik

İletişim becerilerini etkili şekilde kullanarak müşterilerde ve banka çalışanlarında memnuniyet yaratması gereken güvenlik görevlileri, banka çalışanlarının masalarının üzerinde bulunan şahsi eşyalarının veya bankaya ait her türden eşyanın, şube içerisinde bankacılık faaliyetleri gereğince bulunmayan şahıslar tarafından çalınabileceğini düşünerek gerekli tedbirleri alabilmelidir. Bu türden suçları gerçekleştirecek şahısların amaçlarına ulaşmalarını önleyecek en önemli tedbir belki de, şube içerisinde bulunan herkesi ?rahatsız etmeden- izlemek ve davranış analizi yapmaktır. Profil çıkarma yöntemiyle elde edilen bilgilerin davranış analizi verileri ile birleştirilmesi sonucunda varılan karar uygun müdahaleyi gerekli kılan bir karar olabilir. Bu noktada profesyonellik önem kazanmaktadır; istenmedik durumu sessiz-sedasız şekilde ortadan kaldırabilmek gereklidir.

Banka şubelerinde, kendisini savunması zor olan şahısların da çeşitli şekillerde mağdur duruma düşmeleri olasıdır. Şubelerde bu şahısları takip ederek zafiyet anlarında art niyetlerini gerçekleştirmek isteyen şahıslar da bulunabilir. Bankada görev yapma nedeninin sadece silahlı soygun girişimlerine karşı tedbirler almak olmadığının bilincinde olan güvenlik görevlisi şube içerisine yönelik gözlemlerini sahip olduğu bu bilgi nedeniyle sürdürmeye devam edecektir. Şube içerisinde yiyecek-içecek dağıtılmasından yardımseverlik gösterisi yapılmasına kadar, birbirlerini tanımadığı belli olan/düşünülen şahısların sürekli birbirlerine yakın bulunmalarına kadar her durum ve kişi izlenmeli ve şüpheli durumlarda gerekli tedbirlere başvurulmalıdır. Davranışları nedeniyle güçlü şekilde şüpheli sınıfına giren bir şahsa yaklaşıp, nezaket ölçüleri içerisinde elinde bulunan sıra numarasını sormak caydırıcılık sağlayabilir. Hiçbir banka güvenlik görevlisi ?herkesin kişisel güvenliğinden kendisinin sorumlu olduğu?nu söyleme ve buna göre hareket etme hakkına sahip değildir. Hiçbir banka, herhangi bir şubesinde müşterilerine yönelik adli bir vaka gerçekleşmesinden hoşnut olmaz; görevlendirdiği güvenlik görevlisinden adli vakaların meydana gelmemesini sağlamasını bekler.

Örneklerde vurgulanmaya çalışılan şüpheli profiline, hiçbir işlem yapmadan uzun süre bekleyen, şube içerisinde çeşitli bölümlerde başıboş şekilde dolaşan, sürekli olarak telefonda konuşuyor görünen ancak bunu banka güvenlik görevlileri veya memurları tarafından rahatsız edilmemek için yapan şahıslar da girebilir.

Banka güvenlik görevlisi aynı zamanda şubedeki kıymetlere (nakitlere vb.) yönelik silahlı ya da silahsız soygun girişimlerini gerçekleştirme amacında olan şahıslar için de şüpheli tanımlamalarını yapabilmelidir. Başında bere taşıyan (giyildiğinde kar maskesi olduğu anlaşılan), sağlık maskesi takmış olan, mevsime uygun giyinmemiş olan, şapkalı, gözlüklü, kaşkollu vb., bir de çantalı/poşetli şahıslar şube içerisinde bulundukları anda ilk fırsatta beraberlerinde getirdikleri suç aletlerini kullanarak soygun girişiminde bulunabilirler. Şube içerisinde gözlemlerini sürdüren banka güvenlik görevlisi, davranış analizinin verileri doğrultusunda elde ettiği bilgiyi/sağladığı seziyi şubedeki soygun girişimini önlemek için kullanabilecektir. Ancak en etkili tedbir; her an ve her an, gözlemden alıkoyacak işler ile ilgilenmeden şube içini ve şube yakın çevresini gözetlemektir. Gözetleme yapan güvenlik görevlisinin, farkında olmasa da, herhangi bir saldırıyı engelleyebileceği unutulmamalıdır.

Bir bankanın en önemli varlıkları, çalışanları ve müşterileridir.

Silahlı soygun girişimlerine karşı banka güvenliğinin temel hedefi; kişilerin soygun için uygun fırsatı bulma olasılıklarını azaltmak ve böylelikle kişileri caydırmaktır. Güvenlik görevlisinin duruşu, bakışları, yürüyüşü, kılık-kıyafetindeki tertip-düzen, teçhizatı, kameraların gözetleme alanlarına dönüklüğü vb. caydırıcılık için son derece önemlidir. Ancak saldırı gerçekleştirilmesinin her şeye rağmen engellenememesi halinde, saldırıyı gerçekleştiren kişilerin tespiti ve kolluk kuvvetlerince yakalanmasını sağlayacak verilerin elde edilmesi önem kazanmaktadır.

Kameralar kullanmak, alarm sistemleri oluşturmak ve güvenlik görevlisi bulundurmak suretiyle alınan her türlü tedbire rağmen, şubelere yönelik soygun girişimleri gerçekleşebilir. Banka güvenlik görevlisinin bu anlarda unutmaması gereken en temel husus; paranın çalındığı bir eylemin, herhangi bir kişinin yaralanmasıyla veya ölümüyle sonuçlanabilecek bir eylemden daha tercih edilir olduğudur. Profesyonelliğin tüm gerekleri kullanılmış olmasına rağmen önlenememiş olan bir soygun girişiminde yaralanma ya da ölüm gerçekleşmemesi önemli bir tesellidir. Yaşanan banka soygunları sonrasında, soygunu gerçekleştiren şahıslar, soygunlar öncesinde alınmış olan birtakım tedbirler ve kolluk kuvvetlerinin başarılı çalışmaları sonucunda çok kısa sürede ele geçirilmişlerdir. Soygunlar, sadece bir soygun girişimi olarak kalmış; çalınan paranın tamamı veya önemli bir kısmı tekrar ele geçirilmiştir. Hal böyle iken özel güvenlik görevlisinin kahramanlık yapmak adına şube içindeki şahısların can güvenliklerini tehlikeye sokacak davranışlardan kaçınması gereklidir.

Bankalara yönelik bir soygun girişiminin olmaması elbette tercih edilir. Zaten alınan tüm tedbirler de bunun içindir. Ancak banka güvenlik görevlilerinin günlerce, aylarca, yıllarca herhangi bir soygun girişimi ile karşılaşmamış olmalarının rehavet yaratması olasıdır. En küçük bir rehavetin, umursamazlığın ve boşvermişliğin ansızın istenmeyen sonuçlar doğurabilecek bir saldırının başlatıcısı olabileceği kesinlikle hatırlanmalı, güvenlik tedbirleri her an gözetilmelidir. Şube açılmadan önce gerekli kontrolleri yapması gereken özel güvenlik görevlileri, şube çalışanlara açıldıktan sonra da gerekli tedbirleri almalıdır. Şubenin müşteriye açılmasıyla hareketlilik başlamıştır; artık profesyonelliğin gerekleri işe koşulmalıdır. Gün içerisinde şube ATM?lerinde yaşanabilecek olumsuzluklara karşı son derece duyarlı ve kontrollü olması gereken güvenlik görevlileri, şubeye kıymetler taşıyan nakil araçları henüz şubeye gelmeden önce ve geldiği andan gidene kadar da gerekli tedbirleri alabilmelidir; kıymet naklini gerçekleştiren araçlar taşeron bile olsa. Şubenin müşteriye kapanmasıyla alınacak tedbirler de o günün akşamı ve sonraki günün hazırlıkları için önemlidir.

 Alınan her türlü tedbire rağmen gerçekleşen bir silahlı/silahsız soygun girişimi anında banka güvenlik görevlisi; 

  • Bağırmamalı, soyguncu(yla)larla tartışmamalıdır.
  • Soyguncuyu tahrik edecek yorumlar yapmamalıdır.
  • Mümkünse alarmı çaldırmalıdır.
  • Mecbur kalmadıkça bulunduğu yerden ayrılmamalı, sürekli olarak bulunduğu yerden uzakta ise dönmeye çalışmamalıdır.
  • Sadece söylenenleri (ne az ne çok) yapmalıdır.
  • Soyguncunun şubede kalış süresini uzatmak için yavaş hareketlerde bulunmalıdır, ancak soyguncuyu tedirgin edecek ve kendisine tuzak kurulduğunu düşünmesine neden olabilecek davranışlardan da kaçınmalıdır.
  • Ani hareketlerde bulunmamalı, ani/tedirgin edici bir harekette bulunması gerektiğinde soyguncuyu önceden uyarmalıdır.
  • İnsanları tehlikeye atacak gereksiz kahramanlıklar yapmamalıdır.
  • Saldırının analizini yaparak ulaşabileceği boyutları tahmin etmeye çalışmalı ve stratejiler belirlemeye çalışmalıdır.
  • Ellerini görünür yerlerde tutmalıdır.
  • Görmese bile soyguncunun silahlı olduğunu ya da silahının gerçek olduğunu varsaymalıdır.
  • Kameralar her şeyi kaydediyor olsa bile, soyguncuların konuşmalarının cihazlara kaydedilemediğini bilmeli; soyguncuların şivelerini, belli kelimeleri kullanma biçimlerini vb. hafızasına kaydetmelidir.
  • Saldırganlar ile kaçış yolu arasında bulunup engel teşkil etmemelidir.
  • Soyguncu silahı ile kontrolsüz ateş etmeye başlamadan silahını kullanmamalıdır.

Gerçekleşen bir soygun sonrasında banka güvenlik görevlileri soyguncular çıkar çıkmaz hemen kapıları kilitlemeli, alarm butonuna basmalı, kimsenin dışarıya çıkışına izin vermemeli, ilk yardım müdahalesine ihtiyaç duyan kişiler olup olmadığını kontrol etmeli ve delilleri korumaya başlamalıdır. Bu andan sonra kendisinden beklenen, şubeye gelecek kolluk kuvvetlerinin emrine girerek onlara yardımcı olmaktır. Saldırganların kaçış istikametlerini, kaçış için kullandıkları aracın özelliklerini, kaçış esnasında çevrede yaşananları onları takip etmeden tespit edebilmiş olmak kolluk kuvvetlerine önemli veriler sunabilecektir.

Şubelerde gerçekleşebilecek bir soygun girişiminde (herhangi bir haksız saldırıda dahi) banka güvenlik görevlisinin zilyet olmak sebebiyle müdahale etme yetkisi bulunmaktadır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun?un 7.maddesinde sayılan yetkilerini ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda kullanabilecek olan banka güvenlik görevlisinin, yetkilerinin sınırlarını, meşru müdafaa şartlarını ve güç kullanımında orantılılık gereğini bilmesi ve kavramış olması gereklidir. Bedeni güç kullanımı yoluyla son erdirilmesi mümkün olabilecek haksız bir saldırıyı defetmek için silah kullanan banka güvenlik görevlisi, zor kullanma yetkisine ilişkin sınırı aştığını öğrendiğinde adli süreçler başlamış olabilecektir.

Banka güvenlik görevlisinin sürekli eğitimi adli vakaların yaşanmasını engellemenin yanında, güven kaybı ve maddi kayıplar yaşanmasını engellemek için de bir zorunluluktur. 

Hüseyin Aras

Öğretim Görevlisi

T.C.Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi

Avanos Meslek Yüksekokulu

Özel Güvenlik ve Koruma Programı

haras1974@gmail.com

   

Bir Yorum to “Banka Güvenliği”

  1. brukan 83 says:

    çok güzel bi şekilde açıklamışşsınız tşk

Yorum Yapın