2014 FIFA Dünya Kupası Güvenliği

28 05 2014 | Ekleyen: | Konu: Spor Güvenliği

2014 FIFA Dünya Kupası, 12 Haziran 2014-13 Temmuz 2014 tarihleri arasında Brezilya?nın 12 ayrı şehrindeki yeni inşa edilen stadyumlarda oynanacak 64 futbol müsabakası ile gerçekleştirilecektir.

Turnuvanın başlamasına kısa bir süre kala, Brezilya sokaklarında protesto gösterileri şeklinde büyük ve küçük kitlesel eylemler süregelmektedir. Bir kısım kamuoyu ve protestocular, Dünya Kupası organizasyonuna ayrılan bütçenin; sağlık, eğitim, konut ve altyapı gibi temel ihtiyaçlar -Aslında Maslow?un yıllar önce katmanlarını çizdiği ihtiyaçlar hiyerarşisinin tabanında yerverdiği temel gereksinimler- için harcanmasını ve toplumun refah düzeyinin arttırılmasında kullanılmasını talep etmektedirler. Stadyumların yapıldığı yerler ile yanındaki komşu boş alanlara, ayrılan bütçeyle, binlerce kişiye konut yapılabileceği fikri de savunulmaktadır. Esasen göstericilerin kızgınlığı biraz da yolsuzluk iddialarına dayanmaktadır. Örneğin; bir stadyum inşasında kullanılmak üzere sipariş verilen 4500 dolar bedelli prefabrik malzemenin, hükümete 1,5 milyon dolara fatura edildiği iddiası bunlardan sadece bir tanesidir.
Günümüze kadar yaşanan örnekler, devletlerin, geniş halk kitlelerinden destek alamadıkları organizasyonlarda sıkıntılı anlar yaşayabildiklerini göstermektedir. Brezilya?da yapılan bir araştırma, halkın neredeyse yarısının, dünya kupasına ilgi göstermediğini ortaya koymaktadır. Gösteri grupları, protestoların Dünya Kupası?nın start almasıyla birlikte yoğunlaşacağını söylemektedirler. Brezilya Futbol Milli Takım Teknik Direktörü Luiz Felipe Scolari de ?Protesto gösterilerinin, Brezilya?nın turnuvadaki şansını etkileyebileceğini? ifade etmiştir.

1
(Evsiz İşçiler Hareketi?nden bir Brezilyalı, Sao Paulo kentinde Itequerao Stadyumu yakınında, elinde ülkesinin bayrağı olduğu halde, ateşe verilmiş araç lastiklerinin yanından koşarken. Üstte. http://www.newsweek.com/#big-shots/front_page/0)

Futbol cenneti olarak bilinen, futbolu dünyaya sevdiren ve geçmişten günümüze dünya ülkelerine futbolcular ihraç eden Brezilya?da insanların futbola para ayrılmasını protesto etmesi durumu, ilkin şaşırtıcı gelse de, bir yandan da insanoğlunun hayatını idame ettirmesine dair temel ihtiyaçlara ne denli hayati bir önem verdiğini göstermesi açısından önemli bir örnek olarak birkez daha karşımıza çıkmaktadır.

Protesto ve gösteriler devam ederken, Brezilya?da resmi makamlar turnuvanın savunma ve güvenliğinin, 150 bini asker ve polis, 20 bini ise özel güvenlik görevlilerinden oluşacak toplamda 170 bin görevlisiyle yerine getirileceğini açıklamışlardır.

Latin (Güney) Amerika bölgesinde hemen hemen hiçbir devlet veya komşusu ile köklü ve şiddetli sorunları bulunmayan Brezilya?nın geniş repertuarlı bir savunma ve güvenlik paketiyle turnuvayı gerçekleştirmeyi planladığı anlaşılmaktadır. Sınır güvenliği, maçların oynandığı esnada stadyumların üzerinde uçuş yasağının getirilecek olması ve NBC saldırısı ihtimalinin düşünülmesi başlıca savunma senaryoları olarak göze çarpmaktadır.

Diğer yandan, güvenlik kamuoyunda Blackwater olarak bilinen ancak isim değişikliğinden sonra günümüzde XE Services olarak faaliyetlerini sürdüren ABD?li güvenlik firması, Brezilya?nın savunma ve resmi-özel güvenlik güçlerini turnuvaya hazırlamakta, eğitmekte ve danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Olası sokak gösterilerine müdahalede bulunacak kuvvetler bahsekonu firmanın eğitmenlerinin gözetiminde gerçekleşen tatbikat ve provalarla çeşitli eğitimlerden geçirilmektedir. Tatbikatlar ve eğitimlerin başlıcaları arasında; kalabalık yönetimi, kabalıklarla ve gösterici gruplarla mücadele teknikleri, şüpheli paketlerle ilgili müdahale tarzı,  sporcu kafilelerine yönelik olarak gerçekleşebilecek rehin alma ve kaçırma eylemlerine müdahale yöntemleri, şüpheli ve saldırgan şahıslarla ilgili tespit ve alıkoyma metodları, acil durum yönetimi yeralmaktadır. Sözkonusu temalarla ve senaryolarla verilen eğitimlerin Irak?ta yaptığı çalışmalarla aktif şekilde yeralmış ancak faaliyetleri eleştirilerle karşılanmış XE Services tarafından veriliyor olması, ayrıca güvenlik kuvvetlerinin kıyafetleri ile teçhizatlarının sert imajlar sunması Brezilya başta olmak üzere kimi çevrelerce abartılı bulunmakta ve eleştirilmektedir.

Bunların yanısıra, uygulanacak güvenlik tedbirlerinden başka bir tanesi ise özellikle stadyumlar çevresinde görülebilecek bilinmeyen (Şüpheli) nesnelerin niteliklerinin incelenmesine yönelik robot uygulaması olacaktır. Brezilya Hükümeti?nin, ABD ve NATO kuvvetleri tarafından Irak ve Afganistan?da sıklıkla kullanılan ve son olarak Fukushima Nükleer Santrali?ndeki patlama sonrası sahne alan, merdiven tırmanma ve engelleri aşma özelliğe olan robotlardan sipariş verdiği kaydedilmektedir.

Tüm bunlardan, organizasyonun birinci güvenlik duyarlılığının kitlesel eylemler ve protesto gösterileri olduğu anlaşılmakla birlikte ikinci güvenlik duyarlılığının ise; ülkeye müsabakaları izlemek üzere gelecek diğer ülke vatandaşlarının şehiriçi ve şehirlerarası ulaşım, konaklama, gezinti, yemek başta olmak üzere maçlardan önceki ve sonraki aktiviteleri esnasında kişisel güvenliklerinin sağlanmasının olacağı anlaşılmaktadır. Maçları izlemek üzere Brezilya?ya seyahat edecek insanların kişisel güvenliklerinin sağlanması ve yönelebilecek tehditlerin bertaraf edilebilmesi için resmi makamların çeşitli tedbirler aldığı ve alacağı kaydedilmektedir. Resmi kuvvetlerin güvenlik endişeleri Rio De Janeiro ve bir futbol şehri olan Sao Paulo kentleri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Soygun, kapkaç ve cinayet gibi suçların duyarlılığında gerçekleşecek tedbirlerin başlıcası; ülkeye gelecek turistlere, ülkeye girmeden ve belki de Brezilya?ya inmeden hemen önce uçağın içerisinde dağıtılacak ve kendilerinden okumalarının ve uymalarının beklendiği bilgilendirme broşürlerinde yerverilen uyarılar olacaktır. Örneğin; insanlardan, sokakta gasp, tehdit vb. ile karşılaşmaları halinde; tehditkar kişiye mukavemette bulunmamaları (Karşı koymamaları), bağırmamaları, istenilen maddiyatı vermeleri, bundan da önce ziynet eşyalarını sergileyerek gezmemeleri, paralarını açıklıkla harcamamaları, geceleri tek başlarına dolaşmamaları, başlıca güvenlik tavsiyeleri arasında yeralacaktır. Zira 2014 yılının başından günümüze ve artan bir trendde olmak üzere Brezilya?da 60 bin sokak soygununun gerçekleştiği, 360 sokak cinayetinin işlendiği belirtilmektedir. Bu paralelde, resmi güvenlik kuvvetleri, daha şimdiden suç odaklarının ikametlerinin yoğunlaştığını belirlediği şehrin dış mahallelerine, buralarda kupa günleri boyunca kalıcı şekilde bulunmak üzere girmiş ve mahallelere giriş-çıkışları kontrol altında tutmaya başlamıştır. Güvenlik güçlerinin mobil karakollar kurmak suretiyle sokaklara ve müsabakalara yakın yerlerde güvenli iklimin oluşturulması, kimlik kontrolleriyle şüphelilerin güvenlik çemberlerinin dışında tutulması, güvenlik kaynaklı şikayetler ve başvuruların gereğinin yapılması ile müdahalelerin hemen gerçekleştirilmesi ve ayrıca şüpheli şahıs ve durumların tespiti için profesyonel eğitimli ve teçhizatlı rütbeli polis ve subaylardan oluşan kuvvetlerle sokak ve stadyum çevrelerinde 24 saat üzerinden devriye hizmetinin verilmesi, yönünde tedbirler geliştireceği de beyan edilmektedir.

2

(Terörist eylemlerden çekinen Brezilya, güvenliği 24 saat bu uzman askerlerle sağlayacak. Cinayet ve soygunların son 9 yıldaki en yüksek seviyesine ulaştığı ülkede Robocoplar el bombası, bıçak ve M16 ve M4 tüfekler olmak üzere çok sayıda silah taşıyacak. Turnuva boyunca 4 bin polis ve 1.500 subay da devriye görevi görecek. Üstte. Fotoğraf ve altyazı; www.hürriyet.com.tr?den alıntılanmıştır.)

Organizasyonda 20 bin özel güvenlik görevlisinin yeralacağı ve özel güvenlik görevlilerinin Nisan 2014 itibariyle henüz %20?lik bölümünün organizasyona özel eğitimden geçtiği bildirilmektedir. Özel güvenlik görevlileri organizasyon esnasında daha çok; futbolcu kafilelerin stadyumlara gelişleri esnasında yönlendirme hizmetinin verilmesi, stadyumlara girişte bilet kontrollerinin yapılması, maçlara giriş kapılarında girişler esnasındaki kontrollerde yanıcı-yakıcı-patlayıcı madde ile kesici-delici alet duyarlılığı ve maçta ırkçı söylemlere yer verebilecek pankart, bez ve afişlerin içeriye sokulmaması, asılmaması, stadyum içerisinde koltuk düzenlerine ve koltuklara yönlendirme hizmetinin verilmesi, stadyum içi ve dışındaki güvenlik ihlallerinin kamera duyarlılığı ile tespitlerinin yapılması ve gereklerinin yapılması için resmi kolluğun bilgilendirilmesi, maçın oynandığı esnada çeşitli nedenlerle (Futbolcu veya hakemlere saldırı, protesto, kişisel sebepler vd.) sahaya atlayan kişilerin bertaraf edilmesi, tribünlerde ve sahada acil kaçış yollarının ve tahliye kapılarının açıklığının ve kullanışlığının sağlanması, yangın güvenlik ve ilkyardım tedbirlerine destek verilmesi, yangın ve ilkyardım araçlarının giriş-çıkış yollarının açıklığının sağlanması, resmi kollukla koordineli olmak üzere güvenlik çemberlerinin desteklenmesi, etkinlik alanında ve çevresinde hırsızlık, yankesicilik, bilet karaborsacılığı gibi güvenlik ihlallerinin tespitinde resmi kolluğa destek sağlanması, otoparktaki araç trafiğinin yönlendirilmesi, şeklinde hizmetler sunması beklenmektedir.

Öte yandan stadyumlarının kapasitelerinin 40-70 bin kişilik kapasiteler şeklinde gerçekleşecek olması kalabalıkların yönetimini ve tahliyesini dolayısıyla bu açıdan güvenlik tedbirlerinin uygulanmasını kolaylaştıracaktır. Örneğin yapıldığı yıllarda ve sonraları 210 kişinin ayakta durarak maçlar izlediği dünyanın en büyük seyirci kapasiteli Maracana Stadyumu?nun, seyirci kapasitesinin yapılan düzenlemelerden sonra koltuklu olmak üzere 70 binli rakamlara düşeceği verilerde görülmektedir.

Şüphesiz ki Brezilya?da son zamanlardaki sokak olayları ve protestoların yanısıra coşkulu ve ateşli tribünlerden bazı futbolculara yönelen sınırlı ırkçı tezahürat da bazı çevreler nezdinde kupanın güvenliği ve huzuruna dair soru işaretleri doğurmaktadır. Bu yöndeki tereddütler FIFA?daki ilk ağızlardan yapılan açıklamalarla veya PR çalışmalarıyla giderilmeye çalışılmaktadır. Nitekim, FIFA yetkilileri, Brezilya?daki bazı maçlarda yaşanan ırkçı söylemlerden hemen sonra açıklamalar yaparak organizasyonun güvenliğinin tehlikede olmadığını belirtmişlerdir. 2010 Dünya Kupası?nın güvenlik uzmanlığını yapan ancak 2014 Dünya Kupası?nda bu defa danışmanlık yapacak olan Andre Puris ise;? 2014 Dünya Kupası Güvenlik Organizasyonu?nun en az 2010 yılında Güney Afrika Cumhuriyeti?nde düzenlenen turnuvadaki güvenlik organizasyonu kadar başarılı olacağını, 2010?daki turnuvada bir adet hırsızlık olayının yaşandığını, geçen sene Brezilya?da düzenlenen Konfederasyon Kupası?nda ise 14 hırsızlık vakasının yaşandığını, göstericilere karşı plastik mermiden ziyade öncelikli olarak su ile müdahale edilmesinin düşünüleceğini? dile getirmiştir. Kaygıların giderilmesi amacına yönelik son olarak Brezilya?nın gelmiş geçmiş en büyük futbolcusu kabul edilen Pele de konuyla ilgili görüşlerini dile getirmiştir. Pele;?Vergi kaçakçılığı, yolsuzluklar ve altyapı yoksunluklarının yaşandığı ülkesinde, Dünya Kupası?na bütçe ayrılmasına yönelik yapılan gösterilerden üzüntü duyduğunu? söylemiştir. Her ne kadar bu tür açıklamalar yapılmış olsa dahi 2010 yılındaki Dünya Kupası organizasyonunda birden çok hırsızlık yaşandığı, Pele?nin FIFA yanlısı demeçleriyle bazen ülkesinde şimşekleri üzerine çektiği de bilinmektedir.

Diğer taraftan, organizasyonların ülkelere evsahipliği yapmaları üzere dağıtımı esnasında, FIFA?daki karar alıcıların her kıtada organizasyon düzenlenmesinin sağlanması gibi bir önceliğinin bulunması düşüncesinin hakim olduğu bilinmektedir. FIFA dört yılda bir değişimli olmak üzere; Avrupa kıtasından bir ülkenin, ertesinde Amerika kıtasından bir ülkenin kupaya ev sahipliği yapması kalıbını, ilkin 2002 yılında Güney Kore-Japonya ortaklığındaki organizasyonu Asya Kıtası?na vererek ardından 2010 yılında Afrika Kıtası ülkesi Güney Afrika Cumhuriyeti?ne evsahipliğini vererek yıkmış görünmektedir. Bu açıdan bakıldığında günümüze değin Avustralya kıtası hariç tüm kıtalarda Dünya Kupası organizasyonunun düzenlendiği görülmektedir. 1978 yılında Arjantin?de düzenlenen turnuvadan bu yana ve uzun bir aradan sonra Dünya Kupası Latin Amerika Kıtası?nda bir ülkede düzenlenmektedir. Brezilya 1950?den sonra ikinci kez ev sahipliği yapacaktır. Kupanın evsahipliği için göze çarpan en önemli faktör son 20 yıldır; futbolun ve futbol sevgisinin dünyanın ücra köşelerine ulaştırılması ve böylelikle dostluğa ve dünya barışına katkılar sunması olmuştur. Ancak günümüzde ülkelerin finansal açıdan zorluklar yaşıyor olmaları, yapılan stadyumların kupanın bitimiyle birlikte atıl durumlara düşmeleri, FIFA?yı artık organizasyonların maddi sorun yaşamayacak ve aynı zamanda organizasyon düzenleme istekliliğine sahip ülkelere verilmesine itmektedir. 2018 Dünya Kupası?nı Rusya?nın, 2022 Dünya Kupası?nı Katar?ın yani hidrokarbon kaynakları (Petrol, Doğalgaz)  açısından zengin ülkelerin düzenleyecek olması bu durumun örnekleridir.

Futbolun şiddeti çözebildiğine, eritebildiğine, insanları yakınlaştırdığına inanılan günlerden, futbol ortamlarının ve stadyumların şiddet olayları, gösteriler, protestolar, bireylerin ve kitlelerin patlamalar yaşadığı yerler haline geldiği görülmektedir. Bunların yanısıra, 2010 yılında Güney Afrika?da düzenlenen Dünya Kupası?nda, özel güvenlik görevlileri başta olmak üzere çalışanların, ücret zammı ve daha iyi çalışma koşulları sağlanması yönündeki talepleriyle yaptıkları nümayişler ve bu gösterilere karşılık kolluk kuvvetlerinin müdahalesi, 2012 Londra Yaz Olimpiyatları?nda hizmet sağlaması için anlaşılan özel güvenlik firmasının, açılışa iki hafta kala yaptığı açıklamayla; Olimpiyat Komitesi?ne çalıştırmayı taahhüt ettiği 10000 bin özel güvenlik görevlisinden ancak 4000 özel güvenlik görevlisi istihdam edebileceğini ve dolayısıyla organizasyona hazır olmadığını beyan etmesi henüz hafızalardadır. Bunun karşılığında, daha çok resmi kuvvetler ağırlıklı (Kazaklardan da destek alınarak) güvenlik kurguları ile güvenliği sağlanan 2014 Kış Olimpiyatları?nı gerçekleştiren Rusya, sözkonusu etkinliği güvenlik açısından sıkıntısız atlatmış görünmektedir. Bunlarla birlikte, Brezilya?nın 2016?da bu defa Yaz Olimpiyatları?nı düzenleyeceği unutulmamalıdır.

50 milyon nüfuslu Güney Afrika Cumhuriyeti?nde 2010 yılı Dünya Kupası için; 2.7 milyar dolar, 143 milyon nüfuslu Rusya?da 2014 Soçi Kış Olimpiyatları için; 50 milyar dolar harcanmıştır. 192 milyon nüfuslu Brezilya?da 2014 Dünya Kupası için;14 milyar dolar harcanması planlanırken, 2022?deki Dünya Kupası?na evsahipliği yapacak 2 milyon nüfuslu ve 225 bin Katar vatandaşının yaşadığı Katar, turnuvaya 200 milyar dolar ayırmıştır. Brezilya?da, gösteriler esnasında ortaya çıkabilecek maddi zararların tazmin edilmesinin yanısıra güvenlik tedbirlerine müracaat edilebilecek olması, bütçenin sapmasında şüphesiz etkili olabilecektir. Brezilya?nın 2014 Dünya Kupası?nın güvenliğine dair aldığı tedbirlerin uygunluğu veya aşırılığı, diğer ülkelerdeki örnekler ile ülkenin iç dinamikleri düşünülerek değerlendirilmelidir.

Murat TEKEK

   

Yorum Yapın